Maandelijks archief: november 2013

Vastgoed & energie: Shoot for the moon

Duurzaamheid gebruiken om gebouwen sexy te maken, al verdienen beleggers daar soms geen cent extra aan. Dat was een van de conclusies van het zeer drukbezochte congres Vastgoed en Energie dat woensdag in Rotterdam werd gehouden. Topsprekers uit de sector deelden daar hun kennis over de noodzaak tot het vergroenen en comfortabeler maken van gebouwen. “Als een poster met een mooi uitzicht de arbeidsproductiviteit al stuwt….”

Het congres werd afgetrapt door dagvoorzitter Wytze Kuiper (conceptueel planoloog en Strategisch Transitie archineer en projectleider Kantorenteam Energiesprong | Platform31). Hij meent dat verduurzaming geen zin heeft als gebouweigenaren zich niet als gastheer opstellen.

Paula Verhoeven, director sustainability van de gemeente Rotterdam weet uit ervaring dat het sluiten van nieuwe verbanden en een open houding de sleutel is tot succes van duurzame initiatieven. Verduurzaming is belangrijk voor de inwoners van de Maasstad, zegt zij. Vergroening begint volgens haar met het zoeken naar en vervolgens plukken van het laaghangend fruit. Daarna kunnen grotere stappen worden gemaakt. “De aanloop is lang en daarna moet je gewoon volhouden.”

Slimheid ontsluiten

Greenspirator Jan Willem van de Groep (programmaregisseur Energiesprong | Platform 31) hield een prachtig betoog met als conclusie: shoot for the moon. “Met een woonbundel prikkel je mensen om binnen hun woonkostenbundel te blijven. Dat sturen op woonlasten kan ook vertaald worden naar kantoren.” Volgens hem wordt de bouwsector dé grote concurrent van de energiebedrijven. “De focus op techniek mag wel wat verschuiven naar meer aandacht voor procesinnovatie en marktinnovatie. Als bedrijf moet je slimheid ontsluiten: de meeste slimme mensen zitten niet in uw bedrijf, maar erbuiten.”

Vervolgens nam Jan van der Hogen van de Duitse belegger Deka Immobilien de deelnemers van het congres mee op herontwikkelingsreis. De businesscase van de Oval Tower in Amsterdam Zuidoost diende als voorbeeld: Hoe krijg je een klant van de Zuidas naar Zuidoost? Hij schokte de zaal enigszins door te stellen dat beleggers er eigenlijk niets mee opschieten door gebouwen te verduurzamen. “Geld verdienen aan verduurzaming van kantoren is een mooi sprookje. Kantoortransformatie vraagt visie. Een A-label is onbruikbare flut in de grote wereld.” Hij stelde ook dat Greenlease alleen leuk is voor gebruikers: “beleggers zien geen upswing in de balanswaarde.”

Selina Roskam van Platform Duurzame Huisvesting stelde echter dat je wel mee moet doen aan de groene golf. “Geen vooruitgang is achteruitgang: brown discount.” Zij preekte het belang van samenwerking in de huisvestingsketen om tot verduurzaming van vastgoed te komen. Samen met VastgoedBelang gaf zij beheerders een schop onder hun achterste om werk te maken van energiebesparing: “70% van de installaties is verkeerd ingeregeld. Daar is al heel veel te winnen.” Roskam riep huurders op om te vragen naar een energielabel en pareerde de kritiek dat de enorme checklist om energieverbruik inzichtelijk te krijgen niet fijn is voor verhuurders. “Daar zijn professionals voor.”

Baksteen van de overheid

Het discussiepanel bestond uit Maarten Dansen (Platform Duurzame Huisvesting), Jaap Wiedenhoff (Arup Group), Bram Adema, (CFP), Guus Berkhout (Triodos Vastgoedfonds), Eelco Ouwerkerk (Platform31) en Jan van den Hogen (Deka Immobilien). Zij gaven kort hun eigen view op de verduurzaming van huisvesting. Daarbij kwam ook de rol van de overheid om de hoek: “Hoe kunnen we de duurzaamheidsrace ooit winnen als je altijd maar weer die baksteen van de overheid om je enkels krijgt.”

Zij merkten ook op dat de bedrijfsmakelaars wel een lesje duurzaamheid konden gebruiken. Zij dienen immers als salespersoon van kantoren. “De beroepsgroep dient het uithangbord van duurzaam vastgoed te zijn. De rol die zij nu spelen is veel te klein.”

De middag werd afgesloten met een cabaretstuk. Een congres-experimentje dat niet bij iedereen in de smaak viel. Die groep luidde alvast met bier, wijn en bitterballen de aansluitende netwerkborrel in het ‘Vastgoedjournaalcafé’ in.

©VastgoedJournaal 29-11-2013 Barbara Sanders

Energieneutrale vernieuwbouw raadhuis Krimpen aan den IJssel

raadhuis

Krimpen aan den IJssel werkt aan het meest duurzame raadhuis van Nederland. Het raadhuis en het kantoor van Rabobank worden gevestigd onder één energieneutraal dak. De bouw van deze herontwikkeling gaat januari 2014 van start en wordt naar verwachting afgerond in oktober 2014.

Een nieuw gebouw op de oude constructie

Een van de kaders uit de aanbestedingsprocedure was om zoveel mogelijk van het oude gebouw opnieuw te gebruiken. In het winnende ontwerp van consortium Martens, betekent dit dat de hele fundering blijft bestaan. In het nieuwe gebouw zijn de contouren van het huidige raadhuis dan ook nog duidelijk zichtbaar. Het nieuwe raadhuis is dus eigenlijk een nieuw gebouw op een oude, stevige constructie. Het grote voordeel is dat er door deze constructie bijna niet geheid hoeft te worden. Dat zorgt voor minder overlast bij omwonenden, lagere kosten en een snellere bouwtijd.

Van label G naar A++

Het gemeentelijk beleid is gebaseerd op gebruik van het instrument GPR Gebouw. GPR Gebouw maakt prestaties op een schaal van 1 tot 10 zichtbaar op de thema’s Energie, Milieu, Gezondheid, Gebruikskwaliteit en Toekomstwaarde. Het vernieuwde gemeentehuis scoort gemiddeld een 9, wat uitzonderlijk hoog is. Deze hoge milieuscore wordt bereikt door een een integrale aanpak met een zorgvuldige combinatie van bouwkundige, bouwfysische en installatietechnische technieken. Het energielabel wijzigt van G in A++. Het resultaat: een energieneutraal raadhuis, dat mogelijk ook nog eens het meest duurzame raadhuis van Nederland is!

Samen met de Rabobank

Het nieuwe pand huisvest niet alleen het raadhuis, maar ook de Rabobank Krimpenerwaard. Samen met de Rabobank als huurder is het mogelijk om dit nieuwe raadhuis te realiseren. Een deel van het nieuwe pand is voorlopig voor 12 jaar verhuurd aan de Rabobank.

Vastgoed & Energie Congres 2013

ENERGIENEUTRAAL STAAT VOOR NIEUWE BUSINESS
  
Op woensdag 27 november 2013 vond de tweede editie van hét Vastgoed & Energie Congres plaats in de Rotterdamse Cruise Terminal. De eerste editie was met 325 bezoekers uit de vastgoed- en energiesector een groot succes. De feedback was positief: ‘eindelijk een duurzaamheidscongres dat niet alleen over techniek gaat’. Het congres is dit najaar opnieuw groots opgezet. 
De vastgoed- en energiesectoren verkeren in een transitiefase, met een eigen dynamiek. Op het Vastgoed & Energie Congres worden deze twee werelden op strategisch niveau bij elkaar gebracht, worden business-kansen gedeeld en nieuwe zakelijke proposities gepresenteerd. Koplopers delen hun ervaringen en vertellen over hun motieven, hobbels en successen op weg naar extreme energiezuinigheid. Innovatieve nieuwkomers en bestaande marktpartijen presenteren de nieuwste ontwikkelingen. Cross-overs tussen verschillende industrieën worden gemaakt.
Het programma wordt ingevuld door inspirerende keynote-speakers. Zij spreken vanuit het perspectief van ambitieuze gebruikers en eigenaren. Daarnaast is er een presentatie van het Platform Duurzame Huisvesting, een paneldiscussie tussen koplopers en een start-up wedstrijd.
Het Vastgoed & Energie Congres is gratis en bestaat uit een middagvullend programma. Deelnemers worden ontvangen met een broodje en de afsluitende netwerkborrel wordt verzorgd door Vastgoedcafé Rotterdam. Het creëren van nieuwe business staat centraal bij het congres.

Voor wie?

Het Vastgoed & Energie Congres is bedoeld voor professionals die op strategisch of tactisch niveau actief zijn binnen de vastgoed- en/of energiesector en daarbij op zoek zijn naar vernieuwing. Doelgroepen zijn: vastgoedgebruikers, beleggers (particulier en institutioneel), woningcorporaties, energiebedrijven (klassiek en nieuw), beheerders, gemeenten, provincies, financiers, ontwikkelaars, bouwers, installatiebedrijven, makelaars, adviseurs, architecten, etc.
Dagvoorzitter:
Wytze Kuijper | bouwkundig ingenieur, voormalig media-entrepeneur, gefascineerd in wat mensen beweegt! Als ondernemer actief in het ontwikkelen van concepten voor het (her)gebruik van gebouwen waarbij het energie vraagstuk een belangrijke rol heeft. Hoe gaan we vitale werkomgevingen creëren die bijdragen aan het economisch resultaat van een onderneming.Onder andere werkzaam bij Platform31 – Energiesprong – kantoren bewegen naar energieneutraal.
Programma:
    • 13.00 – 13.30Inloop lunch
    • 13.30 – 13.45 Opening Vastgoed & Energie Congres 2013
      Alexandra van Huffelen, wethouder duurzaamheid, binnenstad en buitenruimte van de gemeente Rotterdam
    • 13.45 – 14.15 Deal ‘De Stroomversnelling’
      Jan-Willem van de Groep, Programmaregisseur bij Platform31 (EnergieSprong)
    • 14.15 – 14.45 Visie Deutsche Bank op verduurzaming van de economie Nils Noack, CRES Business Partner CEE bij Deutsche Bank, verantwoordelijk voor renovatie van Oval Tower en hoofdkantoor Deutsche Bank Frankfurt
    • 14.45 – 15.15 Pauze
    • 15.15 – 15.45Competitie innovators YES!Delft
      Welke innovatie is het meest kansrijk in het maken van een grote stap van idee naar grootschalige toepassing?
    • 15.45 – 16.15 Platform Duurzame Huisvesting
      Alle leden benadrukken dat samenwerking in de keten cruciaal is. Alleen dan kan de sector een echte slag slaan in de verduurzaming van de huisvestingsketen. Rob Boerée, directeur NL Energie en Klimaat van Agentschap NL: “Deze groep mensen staan normaal gesproken niet samen op een podium. Alleen dat al is bijzonder, want samen vertegenwoordigen zij de hele vastgoedketen.”
      Het Platform Duurzame Huisvesting is een alliantie van branche-, kennis- en koepelorganisaties die een belangrijke rol spelen bij huisvesting in de bestaande utiliteitsbouw, het onderhoud en beheer van gebouwen, het investeren en beleggen in gebouwen en het managen van de gebouwgebonden facilities.
    • 16.15 – 17.00 Paneldiscussie Vastgoed en Energie Beraad
      Koplopers en ambitieuze partijen die de bestaande gebouwde omgeving in transitie willen brengen naar energieneutraal gaan onder leiding van Marcel van Miert met elkaar in discussie over de centrale vraag: Wat is nodig voor een snelle doorbraak om te komen tot nieuwe energieneutrale concepten?

Vastgoed Café Rotterdam
Vastgoedjournaal.nl heeft eerder zes Vastgoedcafés georganiseerd zoals in Rotterdam, Utrecht, Amsterdam en Scheveningen. Velen van u hebben deze cafés bezocht.

Organisatie
De organisatie en de inhoudelijke invulling van het congres zijn in handen van Vastgoedjournaal, de Transitieformule (Marcel van Miert, Bureau Van Miert) en Energiesprong | Platform31 (Eelco Ouwerkerk).
Energiesprong | Platform31 en Platform Duurzame Huisvesting zijn de strategische partners die als hoofdsponsor commitment hebben uitgesproken voor de editie van 2013.
Gratis entree
Het congres gratis en bedoeld voor stakeholders van de vastgoed- en energiesector. Er is ruimte voor 300 personen. Stuur een mail met als onderwerp VASTGOED & ENERGIE naar info@vastgoedjournaal.nl Vermeld ook uw adresgegevens. U ontvangt vervolgens de bevestiging per post met daarin uw reserveringsnummer.
ps. Consumpties in het Vastgoedcafé na afloop van het congres zijn voor eigen rekening.
SPONSOREN VAN DEZE DAG
 
 
 
   

Met BREEAM op weg naar energieneutrale kantoren

Energieneutrale kantoren: ze bestaan vandaag nog niet, en dat is een gemiste kans. Want energieneutrale kantoren gebruiken geen fossiele energie (zowel gebouw gebonden als de gebruikers- en apparaten- energie), zijn gezonder en bieden meer comfort. Ze brengen meer geld op en – ook belangrijk in deze tijden van leegstand – ze verhuren een stuk beter. Daar komt bij dat huurders die maatschappelijk verantwoord ondernemen in hun bloed hebben, huisvesting willen die aansluit bij hun maatschappelijke doelstellingen en identiteit.

Gewoon duurzaam is niet goed genoeg meer

De afgelopen jaren hebben zich gekenmerkt door ‘Green means Business’: met duurzaamheid voorop ben je innovatief en betrokken en is er handel. Inmiddels is duurzaamheid geen onderscheidend item meer. Duurzaamheid is vanzelfsprekend geworden en als je niet duurzaam en verantwoord onderneemt doe je überhaupt niet meer mee. Om wél onderscheidend te zijn, gaan bedrijven steeds een stap verder. In de afgelopen jaren hebben hoge BREEAM scores een vlucht genomen. De tijd is gekomen dat ook hogere prestaties, zoals energieneutraal, tot uitdrukking kunnen worden gebracht door middel van het BREEAM-NL certificaat. Voor kantoorhuisvesting geldt dat een ‘gewoon duurzaam kantoor’ niet langer goed genoeg zal zijn. Verhuurbare kantoren zijn energieneutrale kantoren: comfortabel, gezond en functioneel.

Energieneutraal? Dan dus ook op het BREEAM-NL certificaat

BREEAM-NL In-Use is een monitoringsinstrument om de algemene duurzaamheidprestatie van bestaande gebouwen te monitoren. Het beoordeelt de gebouweigenschappen én het beheer en gebruik ervan. Met de scores kunnen eigenaren en gebruikers de operationele kosten – waartoe ook de energiekosten behoren –  van een bestaand kantoor terugbrengen en de duurzaamheidprestaties verbeteren. Volgens de systematiek van BREEAM-NL In-Use werkt de verduurzaming van bestaande kantoren alleen als men voortdurend verbeteringen doorvoert. Dit kan door hiervoor steeds de natuurlijke momenten aan te grijpen, zoals renovaties en planmatig (groot) onderhoud. BREEAM-NL gaat er wel vanuit dat gebouwen uiteindelijk energieneutraal zullen worden, maar biedt eigenaren en gebruikers nog geen handvatten om daar ook werkelijk uit te komen. De DGBC (Dutch Green Building Council) en Energiesprong slaan de handen ineen om met BREEAM uiteindelijk uit te komen op een energieneutraal kantoor.

Energieneutraal loont

Door gebruikers wordt huisvesting traditioneel gezien als een kostenpost. Echter, energieneutrale, comfortabele en gezonde huisvesting is een bedrijfsmiddel waarmee de opbrengsten van een organisatie verbeterd kunnen worden. Wanneer huisvesting de condities schept om effectiever te zijn in het primaire proces, dan zijn de opbrengsten groter dan de kosten. Met energieneutrale, comfortabele en gezonde huisvesting worden ziektekosten verlaagd, wordt de productiviteit van de werknemers verhoogd en worden discussies op de werkvloer over het binnenklimaat voorkomen. Dat beter tevreden werknemers leiden tot een betere inzet behoeft geen uitleg. De opbrengsten zijn daardoor hoger dan de kosten van de huisvesting zelf. Voor gebruikers die deze omslag in het denken hebben gemaakt, wordt de huisvestingskeuze een stuk eenvoudiger wanneer ze deze prestaties van het BREEAM-NL certificaat kunnen aflezen.

VERGELIJK KOSTEN EN OPBRENGSTEN

Stel de huur van een kantoor bedraagt 175 euro per vierkante meter en de energiekosten bedragen 25 euro per vierkante meter per jaar.

De opbrengsten uit de diensten die worden verricht vanuit het kantoor, bijvoorbeeld een accountantskantoor, bedragen 150.000 euro per accountant per jaar. (1.000 declarabele uren x 150 euro) Een accountant heeft 25 m2 kantoorvloer oppervlak tot zijn beschikking.

Door het kantoor te transformeren naar energieneutrale, comfortabele en gezonde werkplekken ontstaat een productiviteitsverhoging (minder ziektekosten, beter concentratievermogen) van 3%. Dat levert 4.500 euro per jaar op.

De opbrengst bedraagt 180 euro vierkante meter per jaar, terwijl de energiekosten komen te vervallen. Per saldo bedraagt de opbrengst daardoor minimaal 205 euro per vierkante meter per jaar. De toegevoegde waarde voor het imago, de marketingwaarde en andere procesvoordelen op de werkvloer zijn in dit eenvoudige voorbeeld weggelaten.

Meer dan een vrijblijvende ambitie

Het beleid in Europa is erop gericht dat alle nieuwe kantoren vanaf 2020 energieneutraal zijn. Ook Nederland heeft zich hieraan gecommitteerd en bereidt zich voor op een energieneutraal gebouwde omgeving. De EPC eis – de waarde waarin de energie-efficiency van gebouwen wordt uitgedrukt –  gaat snel stap voor stap richting energieneutraal. Wanneer op dit moment een kantoor gerenoveerd wordt en er een huurcontract van 10 jaar wordt gesloten, dan loopt het huurcontract af op het moment dat nieuwe kantoren al energieneutraal moéten zijn (2020). Energieneutraliteit is dan de nieuwe standaard geworden. Het bestaande kantoor loopt dan een groot risico op leegstand en heeft direct een forse achterstand ten opzichte van nieuwbouw. De gebruiker rest immers geen andere keus dan te vertrekken naar een gebouw dat wél voldoet aan de standaard. De veroudering slaat dus snel toe en vandaag een hoge BREEAM-NL In-Use score bleek achteraf niet voldoende. Door te richten op energieneutraliteit, (zowel bij nieuwbouw als bij renovaties) kunnen de eigenaar en de gebruiker samen anticiperen op deze degradatie en ervoor zorgen dat ook na 10 jaar het kantoor nog steeds voldoet. 

Hoe gaan we verder?

Het is belangrijk dat er snel en continu verbeterd wordt en dat alle keuzes zich richten op energieneutraal. Om de markt klaar te stomen voor deze hoge ambities voert Platform31 het innovatie- en transitieprogramma Energiesprong uit. Het programma richt zich op de transitie van de bestaande gebouwde omgeving naar energieneutraal en richt zich op het creëren van handelingsperspectief voor eigenaren en gebruikers. Om de markt goed te faciliteren en zichtbaar te maken hoe gebouwen presteren, zal ook DGBC meebewegen met deze snelle ontwikkelingen door de BREEAM systematiek daarop aan te passen en uit te breiden. De DGBC en Energiesprong |Platform31 gaan samen met de markt een routekaart ontwikkelen die eigenaren en gebruikers helpt om bestaande gebouwen zo snel mogelijk energieneutraal te maken.

Stefan van Uffelen, directeur Dutch Green Building Council

Eelco Ouwerkerk, Programmamanager kantoren Platform 31 | Energiesprong

Voor meer informatie over Energiesprong kijk op www.energiesprong.nl 

Wanneer gesproken wordt over energieneutraal, worden zowel de gebouwgebonden als de gebruikers- en apparaten- energie bedoeld. Er zijn inmiddels wel voorbeelden gerealiseerd van kantoren die energieneutraal zijn als het alleen om het gebouwgebonden energiegebruik gaat.