Maandelijks archief: juni 2014

MVO-KOPLOPERS: “VRAAG HET IN EEN KEER GOED“

De eerste fase van het programma van de MVO-koplopers nadert haar einde. Tijd voor een evaluatie. Waar zijn de zeven deelnemers tegenaan gelopen en wat hebben ze meegemaakt? Tijd ook om de oogst te beoordelen. Waar staan de koplopers nu? In hoeverre is de transitie naar energieneutrale kantoren verder aangejaagd – binnen en buiten hun organisaties? De energie die tijdens en tussen de bijeenkomsten vrijkwam, was aanstekelijk en inspirerend. Is die energie in zichzelf duurzaam? Het antwoord is ja. Het koplopersprogramma krijgt een vervolg. In het najaar van 2014 wordt de energieneutrale uitvraag gesteld. 

Amersfoort

Verslag bijeenkomst 5 juni 2014 – Ditmaal verzamelen de MVO-koplopers* zich in het markante onderkomen van de Hospitality Group in Amersfoort. Wytze Kuijper van Kantoor vol Energie: “Het einde van een programma, maar wat ons betreft geen einde. Energieneutraliteit staat bij velen op de agenda. Nu is het tijd voor de volgende stap. We willen een nieuwe, energieneutrale uitvraag de markt op krijgen.” Voor wie van de koplopers is dat een reële optie? Hoe staan ze ervoor? Een rondje.

BDO, VeBeGo, USGPeople
Theo Krekelberg van BDO: “Mijn aanvankelijke scepsis – ik ben altijd heel beducht voor zweverigheid – is gaandeweg omgeslagen in enthousiasme. In deze sessies zie ik dat out of the box denken toch heel praktische oplossingen op kan leveren. En mooi om te zien dat andere organisaties met dezelfde vraagstukken bezig zijn. Voor mij is het nu glashelder dat we het thema mobiliteit echt moeten matchen met huisvesting. Ook binnen de groep duurzaamheid bij BDO zijn de ogen geopend. De komende periode gaan we bekijken of we een andere vraag kunnen stellen voor de huurcontracten die volgend jaar aflopen.”
Paul Oortwijn van USG People: “Huisvesting krijgt bij ons zo´n ander karakter, dat energie minder in beeld komt. Het draait om mobiliteit en flexibiliteit. Daarom is er op het gebied van E=0 minder gebeurd dan ik had gehoopt. Toch borrelt en bruist het. Fijn om de spiegel voorgehouden te krijgen en andere partijen te horen. Een nieuwe huisvestingvraag? Na de vakantie, begin derde kwartaal! En dan ben ik heel benieuwd hoe de markt zal reageren!”
Elroy van Duurling van VeBeGo: “Huisvesting staat nu op de agenda van de RvB en ook MVO is aangehaakt. Door energieneutraliteit, of E=0, breed bespreekbaar te maken – en niet op te leggen – ontstaat er van alles in onze organisatie. Juist het bewustzijn is belangrijk. Een stevige aanjager is daarbij een huisvestingsvraagstuk van een van de dochters, waar de contracten aflopen. We zien dat we het samen moeten doen. E=0 moet je even begrijpen. Dan is het goed te vertalen naar je organisatie.”

TNO, ANWB, PWC

Michel Borsboom van TNO: “Voor ons is de timing onhandig; leegstand wegwerken, daar ligt bij ons nu de prioriteit. Als die is afgerond, komt de rust om met E=0 aan de slag te gaan. Al zal het, vanwege tegengestelde belangen binnen onze organisatie, nog een dobber worden het echt als thema op de agenda te krijgen. Het belangrijkste dat ik geleerd heb: je hebt meer baathouders in je organisatie dan je denkt. Wij zoeken naar flexibele huisvesting, waarin iedere bloedgroep van TNO zich thuis kan voelen.” Zijn collega Guus Mulder vult aan: “We zien veel parallellen met de andere deelnemers. Belangrijk: het is nooit het beste moment. Begin. En neem partijen mee die er wel klaar voor zijn.”
Paul Bonnema van ANWB: Ik ben een echte techneut. Tijdens dit programma verschoof mijn focus van alleen technisch kijken naar zaken als imago en waarde. Wat willen we met onze panden? Wat moeten onze gebouwen uitstralen en hoe passen onze mensen daarin? Nooit op deze manier bij stil gestaan! Ook interessant is de vraag: roep je dat je aan MVO doet voor de vorm, of doe je dat ook echt? Bij ANWB is het oprecht; we streven echt naar duurzaamheid. Toch blijf je altijd weer die vraag krijgen: wat kost het en wat levert het op?”
Pieter Zeilstra van PWC: “Er is wél wat mogelijk. Dat heb ik meekregen. En het leeft bij PWC. De sessies hebben geïnspireerd tot concrete duurzaamheidsinitiatieven. We hebben al veel maatregelen genomen in onze gebouwen en blijven dit ook in de toekomst doen. We zoeken nadrukkelijk de samenwerking op met gebouweigenaren. E=0 is daarbij een mooi streven, waarvoor we in de toekomst zeker mogelijkheden zien. Verder kijken we kritisch of nieuwbouw wel nodig is, of dat we beter een bestaand pand geschikt kunnen maken en verduurzamen.”

Waarden vertalen
Energieneutraliteit gaat verder dan techniek en harde waarden. Maar hoe vertalen we (min of meer) abstracte waarden naar een gebouw? Saskia Oranje van het Excellent Expert Team leidt de deelnemers langs zes uitgangspunten. Zorg ervoor dat: 1) er keuze is in activiteiten, sferen, functies, maar ook klimaat, zodat verschillen elkaar kunnen versterken; 2) de navigatie door en indeling van het gebouw duidelijk en inzichtelijk is, met ‘leesbare’ ruimtes en vanzelfsprekende interactie met gedrag; 3) de sterke kanten van het gebouw elkaar versterken, zowel op ruimtelijk als energetisch niveau; 4) de waarden, identiteit, het verhaal en het wensimago van de organisatie terugkomen in het gebouw; 5) er simpele regels zijn voor iedereen; 6) mensen bij hun omgeving betrokken worden, zodat ze ook begrijpen wat het voor ze betekent.
Gastspreker John Hokkeling van Guest houdt vervolgens een praatje over gastvrijheid. Een veelgebruikt en vaak misbruikt begrip. Zijn boodschap: een gebouw kan het niet alleen. Leer jezelf zien door de ogen van degene die jou bezoekt.

Durf te vragen
Wat we allemaal weten is dat de markt altijd op zoek is naar vraag. Sterker nog: de markt is bereid zélf vraag te creëren, om maar te kunnen innoveren, ontwikkelen. Tegelijkertijd zien we dat de aanwezigen, de vragers, vaak ergens stoppen. De aansporing is dan ook: durf te vragen. En stel de vraag helder. Intern, aan je mensen en aan jezelf: “Wat willen we nu écht?” En aan de markt: “Dit is wat we écht willen en vertel ons hoe jij daar – samen met ons – voor gaat zorgen.”
En dan blijkt het slot inderdaad geen slot. Na de zomer gaat het MVO-koplopersprogramma van Kantoor vol Energie door. Want we zijn er nog niet!

Eelco Ouwerkerk, programmanager van Kantoor vol Energie: “Als ik nu kijk naar de ontwikkeling van het MVO Koplopersprogramma, dan zie ik veel ontwikkeling en bewustwording, maar betrekkelijk weinig ‘harde’ beloften op het gebied van energieneutraliteit. Dat is de realiteit: voor geen van de partijen is energieneutraliteit de enige driver. Het gaat over een combinatie van huisvestingsthema’s, zoals gezondheid, imago, productiviteit en mobiliteit. Nu kunnen de deelnemers doorpakken. Op het moment dat je je huisvestingsvraagstuk radicaal anders formuleert, is dat immers al een transitie op zich. Los van al je individuele vraagstukken en eventuele twijfels; in die nieuwe huisvestingsvraag kun je, daar ben ik van overtuigd, heel makkelijk energieneutraliteit opnemen. De behoefte en de vraag gaan toch al op de schop. Dat is zeker! Dus vraag het dan in één keer goed. En stop daarbij je twijfels ook niet weg. Laat die desnoods in je uitvraag tot uiting komen. Want dan weet de aanbiedende partij waar je zorgen zitten en waar extra aandacht naar uit moet gaan. Daag de markt uit en laat je verrassen!” 

*De zeven organisaties die zich als koploper verbinden aan Kantoor vol energie: ANWB, ATOS, BDO, PWC, TNO, USG People en VeBeGo.

Interview: “Zonder economische prikkel geen transitie.”

Johan Buijs is bestuurder bij de IVBN, de vereniging van institutionele vastgoedbeleggers in Nederland. Een branchevereniging op vastgoedgebied, die de gemeenschappelijke belangen behartigt van haar leden en een platform biedt voor institutionele vastgoedbeleggers. IVBN werkt aan verdere professionalisering, integriteit, transparantie en innovatie van en in de Nederlandse vastgoedbeleggingssector. Leden van IVBN zijn (al of niet beursgenoteerde) vastgoedfondsen en vastgoedvermogensbeheerders. De 30 leden exploiteren voor zo’n 50 miljard euro aan Nederlands onroerend goed en nog eens ongeveer 50 miljard aan vastgoed in het buitenland.

JohanBuijs305x

Waarom is de transitie naar energieneutrale kantoren belangrijk?
“De transitie is belangrijk omdat de energiekosten van een pand in de gebruiksfase alleen nog maar stijgen. Die kosten vormen een steeds groter deel van de extra kosten per vierkante meter. Helaas lijkt de transitie ook niet belangrijk. Dat zit hem – ontluisterend genoeg – in het feit dat gebruikers amper interesse hebben om op energiezuinigheid te selecteren en ze er niet voor willen betalen. Natuurlijk zijn er corporates die duurzaamheid nadrukkelijk op de agenda hebben staan. Maar dat zijn er in Nederland niet zo heel veel. Bij de bulk van de bedrijven staat duurzaamheid laag op de prioriteitenlijst. En dat geldt zeker voor energieneutraliteit.”

Kunnen jullie daar verschil in maken?
Bij IVBN vinden we dat we spaarzaam moeten omgaan met de resources die we hebben. Daar geloven wij in en dat willen we ook uitstralen. Bovendien laten we zien dat duurzaamheid uiteindelijk ook een economisch verschil gaat maken. Neem een organisatie als de Rijksgebouwendienst. Die huurt alleen nog kantoren met een bepaald energielabel. Een aantal grote corporates zal zich hierbij zeker aansluiten.
Maar de échte uitdaging zit hem juist in die grote groep kleinere bedrijven. Daar gaat het om de financiële prikkel. Daar moet je laten zien dat het verstandig is om te focussen op die energiecomponent. Want zo kunnen ze de bedrijfslasten naar beneden brengen.”

JohanBuijs427x

De enige echte drive is een economische?
“Niet de enige. Wel degene die het verschil maakt. Je moet steeds blijven zoeken naar een verdienmodel. Als ik kijk naar onze achterban: eigenaren zijn best bereid te investeren in energiezuinige toepassingen – ook al duurt het een jaar of acht voor ze die investering terugverdienen – als hun gebouwen daarmee aantrekkelijk worden, doordat ze per vierkante meter minder kosten met zich meebrengen. Maar dat moet je dan wel aan kunnen tonen. Een energielabel doet dat onvoldoende. Dat is vooral een indicatie van de mogelijkheden binnen een gebouw. Het gaat erom hoe het zich in de praktijk gedraagt en vooral: hoe de gebruikers ermee omgaan.”

Wat ga je persoonlijk betekenen voor de transitie?
“Dat weet ik nog niet precies. Als ik zie en ervaar dat in dit netwerk daadwerkelijk iets bij elkaar komt dat verschil kan maken en de boel in beweging kan zetten, zal ik automatisch meer mee gaan doen. Wat daarbij kan helpen is dat wij een grote groep eigenaren enthousiast kunnen krijgen voor de initiatieven die hier uitrollen. Dat zou mijn rol moeten zijn. Want als het verhaal goed is, dan ben ik ervan overtuigd dat we onze achterban meekrijgen.”

Wat moet Kantoor vol Energie doen, dit jaar?
“Ik zou graag concrete afspraken zien met een heldere, harde doelstelling, zoals de Stroomversnelling. Daarvoor moet je partijen bij elkaar brengen die met elkaar in balans zijn en ook allemaal hun steentje bijdragen. En die er ook allemaal profijt van hebben, want zonder financiële prikkel komt die transitie er niet. Bovendien heb je vanuit de allerhoogste niveaus support nodig. Als je geen tijd, geld en support krijgt, kun je nóg zo gedreven zijn, maar dan gebeurt er niets.”

Waarom slaagt de transitie naar energieneutrale kantoren wél?
“Omdat er een economische noodzaak is. De kantorenmarkt is zo overbevolkt, dat uit het verhuren niet meer voldoende rendement gehaald wordt. En daar heb je die prikkel weer. Energie opwekken met je kantoor zou dan een mooi alternatief kunnen zijn. Een groot aantal kantoren zou in de toekomst energieleverancier kunnen worden.”

De Verbinders zijn invloedrijke branche-, kennis- en koepelorganisaties binnen of ‘naast’ het vastgoed. Zij vertegenwoordigen een groot deel van het speelveld van de stakeholders in de wereld van corporate real estate: partijen die aan de zijde staan van de eigenaren, de gebruikers en daar tussenin. Door zich te verbinden aan Kantoor vol Energie dragen ze bij aan draagvlak voor structurele veranderingen in het werkveld van hun leden. Kantoor vol Energie maakt een serie met zes Verbinders: Jos Teunissen van CoreNet, Mariëlle Wieman van NeVaP, Maarten Vermeulen van RICS, Vincent le Noble van FMN, MVO NL. In dit gesprek: Johan Buijs van IVBN 

Tekst: Teun Boumans, Foto: Ellis Regina ©2014 kantoorvolenergie.nl

Interview: “ENERGIENEUTRALITEIT IS EEN ONOMKEERBARE TREND”

Vincent le Noble is oprichter van facilitair meetbureau méét en actief bij Facility Management Nederland (FMN), de beroepsvereniging voor professionals in de facilitaire sector. Een actieve vereniging die kennis en ervaring haalt uit de markt, met het doel werkomgevingen te verbeteren én de positie van de professional en het vakgebied te versterken. FMN legt verbindingen op nationaal en internationaal niveau en draagt bij aan de profilering van het facilitaire domein door actief naar buiten te treden. Met ruim 2400 leden vertegenwoordigt FMN een grote groep eindgebruikers.

Vincent305

Waarom verbind je FMN en jezelf aan Kantoor vol Energie?
“Omdat het de toekomst is en moet zijn. We moeten ervoor zorgen dat we beter omgaan met de middelen die we van de aarde hebben gekregen. Het is aan ons allemaal om daarin onze verantwoordelijkheid te nemen. En energieneutrale kantoren zijn daar een onderdeel van. Dat is zeker geen luchtfietserij. We kunnen veel meer dan we denken, als we het maar met zijn allen doen. In dit geval zit hem de crux in de samenwerking tussen de huurder en de verhuurder, in de ‘split incentive’: we moeten het verdeelde belang transformeren tot een gedeeld belang.”

Wat ga jij zelf doen om de transitie vorm te geven?
“Binnen en vanuit Facility Management Nederland maak ik me hard voor energieneutraliteit, door ervoor te zorgen dat mensen geïnteresseerd raken en best practices met elkaar gaan delen – via de communicatiekanalen en kenniskringen die wij daarvoor hebben. Binnen al die kenniskringen is er nadrukkelijk aandacht voor duurzaamheid. Alles wat we daarin ontdekken en beleven, wisselen we uit. Daarnaast is er de specifieke kenniskring ‘duurzaam’, die al die kennis van al die platforms aan elkaar koppelt. Energieneutraliteit is inmiddels een onomkeerbare trend geworden.
Verder blijft het belangrijk om het meetbaar te maken, harde getallen te laten zien. Dat is echt mijn terrein. En dan heb ik het niet alleen over lagere kosten per vierkante meter, maar ook over verbetering van het werkklimaat. Dat is wat de eindgebruiker over de streep trekt. Die kijkt naar wat het hem oplevert aan comfort en aan productiviteit, maar ook aan hogere waarderingen voor de werkgever en voor de werkplek. Of een hogere klanttevredenheid, omdat je een beter product aanbiedt.”

Wat moeten we nog overwinnen?
“Binnen het hele facilitaire landschap zijn er ontzettend veel initiatieven die gaan over duurzaamheid en energieneutraliteit. Daardoor heb je toch vaak dat op verschillende plekken energie wordt gestoken in vergelijkbare oplossingen. Nederland is daar eigenlijk te klein voor. We moeten ons realiseren dat we heel veel kunnen bereiken als we onze kennis en inzet combineren. Met de verbinders hebben we ook echt de intentie uitgesproken om zoveel mogelijk verbinding tot stand te brengen tussen de verschillende sectoren, instanties en niveaus die zich met energieneutraliteit bezighouden.”

Vincent400

Waarom gaat de transitie naar energieneutrale kantoren slagen?
“Alleen al vanwege de enorme dynamiek die opgewekt wordt. Er zit enorm veel power in deze beweging. Als je bij de bijeenkomsten bent, voel je die energie, ervaar je het tempo.
Ik verwacht dit jaar nog spraakmakende voorbeelden die kopieerbaar zijn en wellicht zelfs schaalbaar. Concrete, direct toepasbare oplossingen die zorgen voor aanstekelijke energie. En ik zie ook dat bij velen het besef aanwezig is, dat het niet om succes of belangen op korte termijn gaat. Een verdienmodel gaat lang niet altijd over geld. In dit geval hebben we het over de generaties na ons. De belangen zijn dus veel groter.”

De Verbinders zijn invloedrijke branche-, kennis- en koepelorganisaties binnen of ‘naast’ het vastgoed. Zij vertegenwoordigen een groot deel van het speelveld van de stakeholders in de wereld van corporate real estate: partijen die aan de zijde staan van de eigenaren, de gebruikers en daar tussenin. Door zich te verbinden aan Kantoor vol Energie dragen ze bij aan draagvlak voor structurele veranderingen in het werkveld van hun leden. Kantoor vol Energie maakt een serie met zes Verbinders: Jos Teunissen van CoreNet, Mariëlle Wieman van NeVaP, Maarten Vermeulen van RICS, Johan Buijs van IVBN en MVO NL. In dit gesprek: Vincent le Noble van FMN.

Tekst: Teun Boumans, Fotografie: Ellis Regina © 2014 Kantoorvolenergie

 

Interview: “DE BUSINESSCASE VOOR DUURZAAMHEID KOMT ER”

Maarten Vermeulen is Managing Director Continental Europe, Russia & CIS bij het RICS (Royal Institution of Chartered Surveyors), de organisatie die staat voor professionaliteit en integriteit binnen de vastgoedsector. Hiervoor was hij Director Europe bij Composition Capital Partners en bestuurslid van RICS Nederland. Met Mariëlle Wieman van NeVaP schreef hij het ‘Handboek Vastgoedmanagement’. RICS is de autoriteit op het gebied van accreditaties, waarderingen en normeringen in de ontwikkeling en het beheer van grond, vastgoed, bouw en infrastructuur. Wereldwijd heeft RICS 118.000 leden, in Nederland ruim 600. “Mensen erkennen het belang, maar nog lang niet genoeg.”

Waarom verbindt de RICS zich aan Kantoor vol Energie?
“De RICS staat voor professionaliteit, kwaliteit en integriteit. Duurzaamheid is een vorm van integriteit. Daar horen wij actief aan bij te dragen. We hebben 110.000 leden met samen een ongelooflijke hoeveelheid expertise en we hebben de plicht die te gebruiken. Als je kennis, vaardigheid en positie hebt in het vastgoed, dan heb je de plicht je ook met maatschappelijke vraagstukken bezig te houden. Dat gaat overigens veel verder dan kijken naar ‘groene kantoren’. Of eigenlijk: het begint veel eerder. Bij ethiek, bij waarden en normen.”

maarten vermeulen1

Wat beteken jij persoonlijk voor de transitie naar energieneutrale kantoren?
“Ik zet me in waar ik maar verschil kan maken en zal geen gelegenheid ongebruikt laten om in de vastgoedwereld mijn invloed aan te wenden. Is ook geen probleem, omdat de visie van RICS heel nadrukkelijk aansluit bij die van Kantoor vol energie. De komende jaren moeten we vooral werken aan bewustwording. Mensen erkennen het belang van energieneutraliteit, maar nog lang niet genoeg. Daar ligt ook een taak voor de overheid.”

Waarom vindt de RICS de transitie naar energieneutrale kantoren belangrijk?
Wij zijn van het besef doordrongen dat we als maatschappij geen keus hebben. We weten dat we niet meer onbeperkt aan kunnen rommelen. Kijk alleen al naar de enorme leegstand. Dat probleem verdwijnt niet vanzelf. Toch laten grote corporates, zoals KPMG en Deloitte, nog steeds nieuwe gebouwen neerzetten, terwijl ze in een fantastisch kantoor zitten. Dat is een slechte ontwikkeling. Zo creëren we met elkaar nog meer stenen die we niet nodig hebben. We weten allemaal dat het de werkzame deel van de bevolking al jaren aan het afvlakken is. Ik spreek daar ook de gemeentes op aan, die de vergunningen afgeven. Zij moeten zeggen: het gebeurt niet!

Wat gaat ervoor zorgen dat de transitie er komt?
“We zijn nu het bewijs aan het opbouwen dat een duurzaam gebouw een grotere waarde heeft. Dat lijkt vanzelfsprekend, maar is nog altijd niet wetenschappelijk aangetoond. In het internationale project SIRE, Sustainable Investment in Real Estate, zijn we daar met zo´n vijftig internationale vastgoedpartijen mee bezig. Dat gaat verder dan energiebesparing; het gaat ook heel erg over gezondheid en vitaliteit van de gebruikers. Die aspecten kunnen we pas in de taxatiewaarde opnemen, als het bewijs rond is. Maar hij komt er, de business case voor duurzaamheid.”

De grootste hobbel die we moeten nemen?

“Het belang van energieneutrale kantoren is voor de grote corporates vaak te klein. Het gaat over een paar miljoen op de honderden miljoenen waar zij jaarlijks mee te maken hebben. Daar besteden ze hun tijd en aandacht niet aan. Daarom is het ook zo belangrijk ons verhaal overal te blijven vertellen. Dan gaan uiteindelijk ook de gebruikers drukken en duwen; de grote beleggers confronteren met hun gedrag en vertellen dat ze het anders willen. Ook hier gaat het weer over normen en waarden. Kinderarbeid en productie van clusterbommen staan al wel op de agenda. Waarom energieverspilling nog niet? Het brengt de wereld schade toe!”

Wat verwacht je van Kantoor vol Energie?
“Kantoor vol Energie moet sectoren en beslissers met elkaar verbinden. Iedereen is nog te veel op zijn eigen terrein bezig. Het gaat er nu juist om dat we met verschillende stakeholders en partijen dingen ontwikkelen, dan kun je grote sprongen maken. Realiseer je daarbij wel dat de vastgoedsector in Nederland zeer conservatief is. Probeer dus mensen aan je zijde te krijgen die ertoe doen. Als mensen in de top mee gaan doen, gaat het hard.”

maarten vermeulen2

Gesprekken met Verbinders: De Verbinders zijn invloedrijke branche-, kennis- en koepelorganisaties binnen of ‘naast’ het vastgoed. Zij vertegenwoordigen een groot deel van het speelveld van de stakeholders in de wereld van corporate real estate: partijen die aan de zijde staan van de eigenaren, de gebruikers en daar tussenin. Door zich te verbinden aan Kantoor vol Energie dragen ze bij aan draagvlak voor structurele veranderingen in het werkveld van hun leden. Kantoor vol Energie maakt een serie met Verbinders van Corenet, NeVaP, RICS, FMN, IVBN en MVO NL. Dit gesprek is het 3e uit de serie: Maarten Vermeulen van de RICS.

MVO Koplopers: ALLEEN URGENTIE ZET TRANSITIES IN GANG

Verslag: de vierde bijeenkomst van de MVO-koplopers vond 15 mei plaats in het kantoor van NeVaP in Utrecht, pal boven Hoog Catharijne. Een passende locatie, met uitzicht op een grote vernieuwingsopgave. Niet alleen het NS-station ondergaat een transformatie; een groot deel van de kantoorgebouwen eromheen ook. Inspirerend. En hoe staat het met de koplopers: wat beweegt en verandert er bij hen? Heel wat. Belangrijkste thema’s tijdens de bijeenkomst: vakmanschap, verbinding, vertrouwen… En kernwaarden.

Verandering
Mariëlle Wieman, directeur van NeVaP en sinds een aantal maanden als ‘verbinder’ betrokken bij Kantoor vol Energie, heet de aanwezigen welkom: “Het is mijn passie om mensen en partijen met elkaar in contact te brengen, zodat ze samen iets realiseren. Iets dat duurzaam is, dat beklijft.” Daarmee zet ze meteen de toon voor de rest van de middag. Want ja: de afgelopen tijd heeft zich een permanent bewustzijn postgevat bij de MVO-koplopers*. Vandaag zitten er drie partijen aan tafel: ANWB, VeBeGo en PWC. Alle drie zijn ze met andere ogen gaan kijken naar hun huisvestingsvraagstuk en duurzaamheid. Elroy van Duurling van VeBeGo: “Het programma is een ontdekkingsreis. Ik leer en ontdek en zie echt heel veel mogelijkheden voor onze organisatie.”

Verlanglijstje
De centrale vraag van vandaag is: hoe ziet een nieuwe uitvraag eruit?
Jim Teunizen van het EET (Excellent Expertteam) gaat daar met zijn presentatie op in. “De gangbare, traditionele manieren van uitvragen zijn vaak dichtgetimmerd. Wantrouwen tussen partijen onderling – opdrachtgever versus opdrachtnemer, huurder versus verhuurder – ligt daar vaak aan ten grondslag. Gelukkig zien we daarin meer ruimte en flexibiliteit ontstaan. Vakmanschap, verbinding en vertrouwen spelen een steeds belangrijkere rol. Jan Jaap Blum vult aan: “Er zijn maar een paar belangrijke vragen die je moet beantwoorden. Alles begint met je droom, je behoefte:  Wat wil ik hebben? Belangrijk is het om heel goed uit te leggen wat voor jou kritische prestatie-indicatoren zijn. Daar rolt een outputspecificatie uit: een inspirerend verlanglijstje. Natuurlijk moet je ook helder hebben wat en hoe je wilt betalen. Vaak worden investering en exploitatie als aparte kostenposten behandeld, terwijl je pas optimale oplossingen krijgt, als je ze in samenhang bekijkt. Een heel interessante vraag is verder: wie neemt welke rol? Stel dat ik bijvoorbeeld als gemeente een kantorencomplex wil laten ontwikkelen, ben ik dan zelf verantwoordelijk voor de veiligheid van de omgeving, de sociale cohesie of zelfs de werkgelegenheid? Of kan ik die eventueel ook onderdeel van de uitvraag maken?” Het antwoord ligt in de vraag opgesloten. Ja, dat kan.

Kernwaarden, identiteit…….
In de discussie die volgt, komen we vervolgens aan bij een belangrijke thema. Komen in je huisvesting de kernwaarden van je organisatie tot uitdrukking? Wytze Kuijper: “Sluit jouw manier van aanbesteden aan bij je business en je waarden? En heb je het gevoel dat de partners die zich aandienen, jouw waarden kunnen delen en vertalen in hun aanpak? Dat gaat een belangrijke rol spelen in de transitie die we voor ogen hebben.”
Goed. Energieneutrale kantoren. Dáár is het Kantoor vol Energie om te doen. Dus nog maar even de vraag aan de drie aanwezige koplopers. Zien zij mogelijkheden om in de toekomst ‘energieneutraal’(E=0) op te nemen in hun huisvestingsvraag? Het antwoord daarop is bij alle drie een onomwonden ‘ja’. Dat is een mooie  slotsom aan het einde van de middag. Formuleer je ideale huisvestingswens vanuit je kernwaarden en bepaal vervolgens met de marktpartijen wat er nodig is om die wens te verwezenlijken. Op een manier die past bij jouw organisatie. Wellicht is het wel eenvoudiger dan we denken. Energieneutrale kantoren krijgen we als… we energieneutrale kantoren verlangen. Als we onze krachten bundelen en die wens gezamenlijk uiten. Zo creëren we urgentie. En urgentie zet transities in gang.

* Zeven organisaties die zich als koploper verbinden aan Kantoor vol energie:  ANWB, ATOS, BDO, PWC, TNO, USGPeople en VeBeGo