Maandelijks archief: juli 2015

Het geheim van energietransitie

Wanneer ben jij voor het laatst gecoacht?
door Wytze Kuijper | aanjager Kantoor vol Energie

Kantoor vol Energie staat voor een landelijke beweging naar energieneutrale kantoorrenovaties. We jagen aan, faciliteren en nemen belemmeringen weg. We brengen eigenaren en gebruikers samen om te werken aan een gemeenschappelijke doel: een nieuwe standaard voor kantoorrenovatie, die kansen en meerwaarde biedt voor alle belanghouders. In alle programmalijnen van Energiesprong zien we dat transitie vraagt om een nieuwe businesscase, gebaseerd op een ander proces van vraag en aanbod en een andere manier van samenwerken. In het programma van Kantoor vol Energie zetten we nu grote stappen om de vraagkant in beweging te zetten, zodat de voedingsbodem ontstaat voor een ander aanbod en een nieuwe businesscase.

Het ontstaan van de ValueCase
Na negen maanden van dialoog en verkenning stelden we onomstotelijk vast: Energieneutraal renoveren levert meer op! Huisvesting transformeert voor de gebruiker van kostenpost tot bedrijfsmiddel. Samen met ANWB, USGPeople, Vebego, ATOS, BDO, PWC en TNO verkenden we de weg die leidde tot een ValueCase die nodig is om een nieuwe businesscase te vormen.

De volgende stap is dat we die ValueCase nu ook daadwerkelijk inzetten bij andere partijen, die energieneutraal als harde voorwaarde willen stellen in hun huisvestingsopgave. Zij zijn inmiddels aan de slag binnen Kantoor vol Energie om hun eigen ValueCase te bepalen. Op basis daarvan willen ze hun huisvesting laten renoveren naar energieneutraal.

Inspiratiespel
Met een aantal van deze partijen speelden we al het Kantoor vol Energie Inspiratiespel. Een methodiek die inzicht verschaft in wat iedere belangenhouder wil bereiken met energieneutrale huisvesting. Het inspiratiespel bestaat uit verschillende kaarten die aanzetten tot dialoog en tot uitwisseling van zienswijzen. Gedurende het spel krijgen de spelers inzicht in wat hen en hun organisatie beweegt – en waaróm ze eigenlijk aan tafel zitten.

De uitkomst van het Inspiratiespel (afbeelding 1) brengt helder in kaart waar eigenbelang en gezamenlijk belang samenkomen. Wat zijn de waarde-drijvers van de organisatie: kostenreductie, risico beheersen, bieden van flexibiliteit, productiviteit verhogen, cultuur veranderen, imago verbeteren, of (vastgoed)waarde creëren? Hoe kijkt het projectteam (blauw) naar de opgave en hoe staat het management (rood) erin?

spindiagram
Afbeelding 1

Baten en baathouders
Door waarde-drijvers te benoemen, komen alle voordelen (baten) van energieneutrale huisvesting aan de orde en wordt zichtbaar wie de baathouders in de organisatie zijn (afbeelding 2).
Tijdens het spel benoemen de deelnemers zelf haarscherp de gevoelige punten, personen en processen. Individuele en soms tegenstrijdige belangen kunnen het verhaal complex maken, maar er ontstaat veel energie als de deelnemers nieuwe perspectieven en baten ontdekken. En zo fungeert het spel als coach.

De inzichten die ontstaan, zijn nodig om in een volgende fase de benoemde baten ook echt te kwantificeren in opbrengsten. Dat is de laatste stap naar de ValueCase, die de input is voor hun vraag en voor de nieuwe businesscase voor energieneutrale kantoorrenovaties. Een businesscase die perspectief biedt voor gebruikers, eigenaren en marktpartijen. Zij moeten allemaal tegelijk in beweging komen en dat gebeurt alleen als er voor iedereen wat te halen is.

diagram
Afbeelding 2

Wat houdt je tegen?
Het is nog niet vanzelfsprekend om te vragen om gezonde, comfortabele en energieneutrale huisvesting. Je zou zeggen: waarom niet? Zijn de belemmeringen wetsmatig, beleidsmatig, markttechnisch? Of is het de vanzelfsprekende reflex om te handelen vanuit bestaande systemen? Hebben we simpelweg een duw nodig om te beseffen waar energieneutrale huisvesting allemaal aan bijdraagt… of een aha-erlebnis tijdens een spel?

Het kan zo maar. Met elkaar aan tafel zitten en het Inspiratiespel spelen. Als eerste, effectieve stap naar energieneutrale huisvesting.

De deelnemers kijken er nu naar uit om van de ValueCase een echte businesscase te maken. Dat maakt één dag dus al mogelijk. En achteraf begrijpen de deelnemers dan ook de openingszin tijdens de start van de Kantoor vol Energie Academie: “Wanneer ben jij voor het laatst gecoacht?”

Wil jij ook energieneutrale huisvesting die meer oplevert?

Neem dan contact op met Wytze Kuijper. Voor een ander gesprek.
T: 06 22968568 @:wytze.kuijper@kantoorvolenergie.nl

“We moeten er gewoon aan beginnen”

Kantoor vol Energie wil de bestaande kantoorbouw in Nederland zo snel mogelijk renoveren, waardoor er gezonde, comfortabele en volledig energieneutrale kantoorpanden komen. Maar hoe doen we dat? En vooral: hoe brengen we vaart in dat proces? We nodigden professionals uit het werkveld uit om in een brainstormsessie mee te denken over de mogelijkheden en de valkuilen.

Programmamanager Eelco Ouwerkerk van Kantoor vol Energie neemt de deelnemers van de sessie mee naar 2020. “We gaan ervan uit dat alle kantoorgebouwen in Nederland volledig energieneutraal of energieleverend zijn. Van jullie hoor ik graag wat er voor nodig is geweest om dat te bereiken.” De groep werkte twee scenario’s uit. Namelijk: de situatie in 2020 is bereikt door baanbrekende technische innovaties. Of de situatie is bereikt door een volledig vernieuwd financieel systeem.

Technologische doorbraak
De groep experts die veel verwacht van technische innovaties zegt dat de sleutel ligt in het massale gebruik van duurzaam opgewekte energie – op gebiedsniveau en gebouwniveau. Marktpartijen hebben bijvoorbeeld geïnvesteerd in heel diepe geothermie, waarmee warmte en elektriciteit opgewekt wordt. “Dit concept werkt, maar de onbekendheid met de risico’s op grote diepte maken het nog te duur”, aldus de groep. “De overheid heeft in ons scenario daarom vijf miljard euro vrijgemaakt als innovatieaanjager. Dat dekte de risico’s af en bevorderde de leer- en ervaringscurve. Daarna ontstond een volwaardige nieuwe energiemarkt.”
Eén flinke installatie voorziet een gebied als de Amsterdamse Zuidas van groene stroom en duurzame warmte. Deze techniek en energiehuishouding hebben volgens het panel ook grote invloed op de financiële waarde van kantoren. “Gebied, gebied, gebied. Daar zal het om draaien. Staat je gebouw op geothermisch gebied? Dan behoudt het zijn waarde. Kantoren die niet in hun eigen energie kunnen voorzien, zullen hun waarde verliezen.”

Financiële doorbraak
De andere groep bespreekt hoe een gekanteld financieel systeem op een geheel andere manier tot een energierevolutie in 2020 heeft geleid. Het begon toen de grote Nederlandse bedrijven zich – uit onvrede over de oude situatie – bundelden in enorme consortia. Zij kregen daarmee een belangrijke stem tegenover vastgoedbeheerders en –investeerders en eisten dat hun gebouwen ingericht werden voor het primaire proces van de gebruiker. De waardecreatie voor de gebruiker moest leidend zijn, niet de rekensheets van banken en beleggers. In deze overgang naar toekomstbestendige, flexibele, comfortabele en gezonde kantoren was het ook logisch om te eisen dat deze voortaan energieneutraal werden.”
Over dat laatste zijn beide groepen het trouwens eens; de kantoren van de toekomst zijn naast zelfvoorzienend ook multifunctioneel. Ze fungeren bijvoorbeeld overdag als kantoor en ’s nachts als woning. “Het is als een knipkaart bij de kapper. Je kiest wat je wilt en dat reken je af. Een gebruiker huurt niet enkel een pand – de service en hospitality zitten erbij. De huurprijs is dan niet langer een optelsommetje van vierkante meters, maar een waardering van de toegevoegde waarde.”

Hoe gaan we 2020 tegemoet?
Volgens de beide groepen liggen er voldoende mogelijkheden, maar ze gaan ook de moeilijkheden niet uit de weg. “De aanbodzijde krijg je moeilijk gemobiliseerd om energieneutraal te renoveren. En de vraagzijde denkt dat het niet kan, omdat het nog nergens te zien is. Daardoor zeggen de aanbieders dat er geen vraag is. Dat kunnen we alleen oplossen door er met z’n allen voor te gaan. We moeten er gewoon aan beginnen.”

Bepaal zelf de meerwaarde van energieneutrale kantoren

Soms lijkt iets te mooi om waar te zijn. Je hebt dan behoefte aan harde bewijslast voordat je er zelf iets mee gaat doen. En pas wanneer ook voor jouw specifieke situatie alles klopt en alles is aangetoond, kom je in actie.
Binnen het innovatie- en transitieprogramma Kantoor vol Energie lopen we hier vaak tegenaan bij onze doelgroepen. We vertellen gebruikers van kantoren dat een gezond, comfortabel en energieneutraal kantoor een beter renderende werkplek is. En tegen de beleggers en eigenaren van die kantoren zeggen we dat gezonde, comfortabele en energieneutrale kantoren waardevaster zijn en een beter onderpand vormen voor financiers. En toch komt niet in één klap de hele vastgoedwereld in beweging.
Is het omdat het te mooi lijkt om waar te zijn? Waardoor we voor iedere specifieke situatie de bewijslast moeten leveren? Nou dan doen we dat toch!

We zijn er inmiddels behoorlijk mee gevorderd, met bewijslast leveren. De voorbeeldprojecten binnen en buiten het programma laten zien dat gebruikers trots zijn op hun werkplek als hun kantoor gezond, comfortabel en bijzonder energiezuinig of zelfs energieneutraal is. Bedrijven zien het als een bewijs van maatschappelijke betrokkenheid en maken daarmee indruk op klanten en relaties. Ze ervaren dat het een positieve bijdrage levert aan kostenbesparingen, risicobeheersing en hun aantrekkingskracht als werkgever op talentvolle, ambitieuze medewerkers. Economisch voordeel dus. Deze kantoren dienen als podia voor nieuwe technologieën. Ze hebben een zuigende werking op oplossingen die vandaag nog niet bestaan, waardoor de innovatie in de eigen organisatie wordt aangejaagd. Het is niet voor niets dat de energieneutrale renovatie van Alliander in Duiven zo vaak genoemd wordt als voorbeeld. Comfort, gezondheid en nieuwe technologie krijgen daar hun plek binnen één sluitende business case. Ook de nieuwbouw van Deloite – ‘The Edge’ – trekt enorm de aandacht. Verder beschikken we over een verzameling aan onderzoeksgegevens en data, die de positieve effecten van het binnenmilieu op de arbeidsproductiviteit en het ziekteverzuim glashelder aantonen.

Dus te mooi om waar te zijn? Nee. En heeft u behoefte aan rekenkundige bewijslast? Het Excellent Expert Team ontwikkelde – in samenwerking met eindgebruikers die energieneutrale huisvesting ambiëren en onder andere met Atze Boersma van DGMR-BBA – een baanbrekend rekenmodel. Een model dat u in staat stelt de meerwaarde van gezonde, comfortabele en energieneutrale huisvesting te bepalen. Het model houdt rekening met de ‘harde’ euro’s vanuit Total Cost of Ownership en kwantificeert tegelijkertijd de ‘zachte’ euro’s die deze kantoren opbrengen.

Na de zomervakantie stellen we het model beschikbaar voor de markt via deze website.Vanuit Kantoor vol Energie ondersteunen we eindgebruikers, eigenaren en adviseurs bij de toepassing.