Maandelijks archief: april 2016

Kantoor vol Energie in Insights magazine

Hoe kun je via renovatieconcepten voor bestaande gebouwen komen tot gegarandeerd comfortabele, gezonde en energieneutrale kantoren? Door een andere uitvraag, beter en goedkoper aanbod, meer financiële mogelijkheden én een andere kijkwijze. Aldus de inleiding van het artikel in Insights magazine over Kantoor vol Energie.

Insights magazine interviewde Eelco Ouwerkerk, programmamanager van Kantoor vol Energie. Lees het gehele interview via deze link. Tevens kan de Brochure Duurzaam aanbesteden gedownload worden.

Blog: De glasharde vastgoedsector wil kunnen rekenen

We zijn er klaar mee! Kantoor vol Energie heeft alle facetten van kantoren en huisvesting inmiddels wel benoemd. De ValueCase met waarden als imago, cultuur, gezondheid, risicobeperking, MVO, aantrekkelijkheid en flexibiliteit. We voelen allemaal aan dat deze zaken er toe doen. Maar we zijn het er ook over eens dat we er geen stap verder mee komen als we niet de verbinding leggen tussen deze waarden en de financieel gedreven vastgoedsector die vooral wil kunnen rekenen. Daarom zijn we klaar met dat softe gedoe, tijd voor nieuwe actie! Dus kom op ontwikkelaars, eigenaren, bouwers, installatiebedrijven, technologiebedrijven, dienstverleners, makelaars en taxateurs. Wendt jullie vakmanschap en creativiteit aan om kantoren een toekomstbestendige toekomst te geven, waardoor met nieuwe verdienmodellen kan worden gerekend.

Een bestaande kantorenvoorraad die bestaat uit gezonde, comfortabele en energieneutrale kantoren. Kantoren die een aantoonbare en gegarandeerde meerwaarde voor de eindgebruiker leveren, die toekomstbestendig zijn en hun waarde als belegging houden. Is dat een redelijk perspectief voor de héle voorraad? Nee, dat geldt slechts voor bestaande kantoren die het investeren waard zijn. Kantoren op de juiste locatie, met een goede structuur, statuur, in een omgeving die diversiteit, dynamiek of juist rust uitstraalt. Kantoren die zich bevinden op een natuurlijk renovatiemoment, van enige ouderdom en die niet tussentijds op basis van de matige bouwkundige en bouwfysische eisen van nu gerenoveerd zijn. Dat zijn de kantoren waar we vandaag de dag in orde van grootte €800,-/m2 in investeren om ze attractief te maken, het energielabel te upgraden van G naar A, cosmetische aanpassingen te doen en het nieuwe werken in te voeren.

Investeringen in verduurzaming hangen daarbij nog steeds sterk aan de geprognosticeerde besparing en aan de daarmee samenhangende terugverdientijd. Het is een van de grootse belemmeringen om grotere stappen te maken. Maar deze renovaties bieden juist kansen om te rekenen aan nieuwe verdienmodellen. We weten dat de gemiddeld energiekosten van bestaande kantoren – die rijp zijn voor renovatie – circa €25,=/m2 per jaar bedragen (1 MJ/m2 per jaar). Daarmee hebben we de hoogte van de energiecomponent in beeld. De discussie over de termijn waarover we deze besparing berekenen is niet meer relevant. De toenemende flexibiliteit die gebruikers verlangen, maken alle cashflows kortlopend, waardoor de beschouwingstermijn in een ander perspectief komt te staan. In ieder geval zullen gebruikers zich niet gemakkelijk meer laten binden aan een langlopend huurcontract. Investeringen en terugverdientijden in energiebesparing worden niet meer gestuurd door de lengte van huurcontracten, maar komen in het licht te staan van de werkelijke waardevermeerdering en gebruiksduur van het vastgoed. Dit maakt de noodzaak om ervoor te zorgen dat een kantoor gewild is en zich op andere kwaliteiten dan de laagste huurprijs onderscheidt een stuk groter.

Maar wat maakt kantoren gewild? Wat zorgt ervoor dat de leegstandsrisico’s worden beperkt en de gebruiksduurpotentie toeneemt? Het is inmiddels gebleken dat onze ‘onderbuiken’ het hardst knorren als we het over gezondheid en productiviteit hebben. Na ‘locatie, locatie en locatie’ heeft de sector een nieuwe heilige graal ontdekt. 90% van de organisatiekosten van een ‘standaard’ kantoorhoudende organisatie bestaan uit personeelskosten, 9% zijn huisvestingskosten en 1% betreft energie. Het besef is definitief geland dat we met circa 10% van de bedrijfskosten mogelijkheden hebben om die andere 90% beter te laten renderen. Het gaat dus niet meer over kosten, maar het gaat over de opbrengsten: huisvesting als bedrijfsmiddel. Werkgroepen en specialisten buigen zich over de bewijslaten en onderzoeksmethoden en over de exacte percentages winst en verlies van arbeidsproductiviteit. We wachten er niet langer op en starten de uitdaging met een aannemelijke en voorzichtige aanname dat een gezond, comfortabel en energieneutraal kantoor €50,=/m2 meerwaarde in zich heeft voor de eindgebruiker, als de prestatie die tot deze meerwaarde leidt maar gegarandeerd wordt.

Renoveer daarom bestaande kantoren die het waard zijn naar gegarandeerd en aantoonbaar gezond, comfortabel en energieneutraal. Doe dat slimmer en beter dan de snel vergankelijke A label renovaties zonder aantoonbare prestaties en betrek de meerwaarde van energie én van kwaliteit in de investering en/of dienstverlening. Doe dit met het ‘reguliere’ label A renovatiebudget (€800,=/m2), een marktconforme lease vergoeding en betrek hierin de prestatieafhankelijke cashflow van maximaal €75,=/m2 per jaar. Hiermee nodig ik de ambitieuze ontwikkelaars, eigenaren, bouwers, installatiebedrijven, technologiebedrijven, dienstverleners, makelaars, taxateurs en ieder die hierin een rol voor zichzelf ziet uit om hun vakmanschap en creativiteit aan te wenden om kantoren een toekomstbestendige toekomst te geven. Het is tijd voor nieuwe actie!

Eelco Ouwerkerk
Programmamanager Kantoor vol Energie

EETcafé boeit van begin tot eind

De roep om gamechangers,  het streven naar geluk, heel bebouwd Nederland in kaart brengen, het belang van het stellen van de juiste vraag en de wetenschap dat we over niet al te lange tijd ‘verzuipen’ in de energie. Het kwam allemaal voorbij tijdens het Kantoor vol Energie EET-café. In ruim twee uur tijd namen Wytze Kuijper van Kantoor vol Energie, Anicee Bauer van D/Sience, Michiel Sandel en Vincent Keppel van Vabi/SmartWorks, Martine Verhoeven en Noor Huitema respectievelijk van Royal HaskoningDHV en Kantoor vol Energie en Erik Ubels van OVG de aanwezigen mee in de wereld van duurzaam kantorenvastgoed. “Een meer dan boeiende bijeenkomst”, reageerde één van de aanwezigen na afloop. Een verslag.

B.Amsterdam, het in een creatief onderkomen voor onder andere start-ups getransformeerde IBM-gebouw, vormt het decor voor deze editie van het EET-café van Kantoor vol Energie. Deze bijeenkomsten worden regelmatig georganiseerd en zijn inmiddels uitgegroeid tot dé ontmoetingsplaats voor bouw en vastgoedprofessionals. Ook nu hebben een vijfendertig professionals de weg naar het EET-café gevonden. “De kracht van bijeenkomsten als deze is de koppeling tussen een goede inhoud en de mogelijkheid om na afloop met elkaar te verdiepen”, zegt Eelco Ouwerkerk, programmamanager van Kantoor vol Energie.

Creativiteit
Dat vindt ook Wytze Kuijper, aanjager en programmamaker van Kantoor vol Energie. Hij fungeert ook  vandaag weer als spreekstalmeester en koppelt de verschillende sprekers aan elkaar. “Locaties als deze die een creativiteit uitstralen passen goed bij dit soort activiteiten.” Hij bijt overigens zelf het spits af en geeft een update van het programma van Kantoor vol Energie. “We zijn nu bezig met de begeleiding van een aantal projecten. In totaal willen we dit jaar tien Kantoor vol Energie-projecten hebben.  Daarvoor hebben we onlangs ook een roadshow door het land gehouden. Diverse vertegenwoordigers van gemeenten waren daarbij aanwezig en we zijn nu met een paar daarvan in gesprek over een concreet project.” Volgens de programmamaker begint het centrale verhaal van Kantoor vol Energie, dat huisvesting geen kostenpost maar een bedrijfsmiddel is begint nu langzaam maar zeker te landen. “Vooral het besef dat een comfortabel, duurzaam en energieneutraal gebouw iets oplevert voor de gebruiker, de eigenaar en de belegger begint door te dringen. Maar”, zo sluit hij zijn inleiding af, “we blijven gamechangers nodig hebben.”

Geluk
Zo’n gamechanger is volgens Kuijper Anicee Bauer van D/Sience. Zij houdt zich bezig met evidence-based design. In dit kader werkt zij onder andere aan de ontwikkeling van een evaluatiemethode om de kwaliteit van werkomgevingen vast te stellen en de effecten te meten op comfort, gezondheid, geluk en productiviteit van mensen. “Het is voor organisaties heel belangrijk om gelukkige werknemers te hebben want daarmee verbeter je het succes van een bedrijf”, zegt Bauer. Geluk is volgens haar voor 50 procent aangeboren. Tien procent wordt veroorzaakt door omstandigheden en veertig procent van het geluk zit in gedrag. “Door een omgeving te ontwerpen waar mensen zich plezierig voelen, kan je dat geluksgevoel stimuleren.”

Vertalen
Daarvoor is het wel nodig om eerst goed in kaart te brengen waar men behoefte aan heeft en dit te vertalen in ontwerpen die daaraan voldoen. D/Sience heeft hiervoor het zogenoemde Healing Office® ontwikkeld.  Het gaat hierbij om ontwerpen die inspelen op zaken als beweging en gezonde voeding maar interieurs die mensen ook samenbrengen en zorgen voor meer creativiteit. “Waarom niet staande vergaderen? Of ruimtes creëren waar men kan ontspannen en waar de natuur het gebouw is binnengebracht? Wat ook belangrijk voor het geluksgevoel is”, benadrukt zij, “is als men controle over de eigen werkplek heeft.” Ter ondersteuning laat ze foto’s zien van een bureau vol met gezinsfoto’s.  Als het aan haar ligt behoort een cleandesk policy dan ook direct tot het verleden. “Een hond mee naar kantoor nemen draagt ook bij aan geluk. Het draagt in elk geval bij aan een positieve werkomgeving.”  Wel is het volgens Bauer van belang dat de effecten in een voor- en nameting worden geëvalueerd. “Alleen dan kunnen we aantonen wat de effecten van de omgeving op de eindgebruiker zijn en hoe toekomstproof een kantoor is. Uiteindelijk”, zo besluit zij haar presentatie, “resulteert dit in aantrekkelijke en productieve werkomgevingen.”

Gebouwprestaties
Na Anicee Bauer krijgen Michael Sandel en Vincent Keppel de vloer. Vincent Keppel werkt als accountmanager bij Vabi en houdt zich onder andere bezig met het gebouwprestatieplatform. Vabi maakt softwaremodellen die gebouwprestaties voorspellen en verbeteren. Daarmee slaat deze organisatie een brug tussen gebouweigenaren- beheerders, gebruikers en de keten.  Sandel is op zijn beurt ceo bij Smartworks. Dit bedrijf is opgericht om een nieuwe softwaretool te ontwikkelen en te exploiteren die een optimaal inzicht in vastgoed geeft. “Aanleiding hiervoor”, vertelt Sandel, “was een  onderzoek van Vabi onder  de grootste gebouwbeheerders en brancheorganisaties.” Dit onderzoek maakte duidelijk dat er behoefte is aan gerichte gebouwinformatie op thema’s als wet- en regelgeving, risico’s en energiegebruik. “Het gaat om het krijgen van goede inzichten waar vervolgens investeringsbeslissingen op kunnen worden genomen.”

Energie
Inmiddels is door Smartworks tachtig procent van alle gebouwen in Nederland via 3D gevisualiseerd. Dat betekent dat met een druk op de knop heel veel informatie over een kantoorgebouw kan worden verkregen. “En we kunnen steeds meer data zoals EPA en BAG eraan vastkoppelen waardoor het de staat van een gebouw steeds vollediger maakt”, aldus Sandel. Hij benadrukt dat die kennis vervolgens weer veel ruimte biedt om daar op te sturen. Volgens Keppel is inmiddels ook duidelijk dat energielasten en productiviteit van medewerkers onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. “Door dat in de modellen mee te nemen”, vult Sandel hem aan, “is het ook mogelijk om een financiële businesscase te onderbouwen.” In dit kader geeft hij het voorbeeld dat met het plaatsen van screens bij een kantoortuin op het zuiden € 300 wordt bespaard. “Maar de productiviteit van medewerkers gaat met 10 procent omhoog. En daar zit de businesscase want 90 procent van de exploitatie van een gebouw zit nu eenmaal in de personeelskosten.”

Amsterdam
Martine Verhoeven, huisvestingsadviseur & manager business development bij Royal HaskoningDHV en Noor Huitema van Kantoor vol Energie zijn nog niet zo ver om deze sommen te maken. Het tweetal geeft de aanwezigen vandaag een update over het traject van Royal HaskoningDHV om een nieuwe duurzame kantoorvestiging in Amsterdam te vinden. Op het wensenlijstje staat een kantoor van 2000 m2 , een huurcontract van vijf jaar, op vijf minuten afstand van een intercity, energieneutraal een gezonde werkomgeving en multifunctioneel gebruik. Nadat eind vorig jaar drie partijen zijn geselecteerd is er inmiddels een partij overgebleven. “Van de twintig aangeboden locaties zijn er nu twee panden overgebleven. Daar moeten we binnenkort een definitieve keuze uit maken”, vertelt Martine Verhoeven. Binnen de organisatie worden nu interactieve sessies over onderwerpen als gezondheid en de toepassing van fitbit gehouden. “Ook gaan we een begin maken met de Leesman index om de effectiviteit van de huidige werkomgeving  te meten.” Snelheid is overigens wel geboden want in december van dit jaar wil Royal HaskoningDHV de nieuwe vestiging in Amsterdam betrekken.

The Edge
Erik Ubels, Chief Technology Officer bij OVG sluit het inhoudelijke deel van het EET-café. In een klein kwartier weet hij de aanwezigen te boeien met zijn ervaringen over de ontwikkeling van The Edge, het meest vooruitstrevende en innovatieve kantoorgebouw op de Zuidas. Hij is hier zeer nauw bij betrokken geweest. Alleen toen nog in zijn functie als CIO van Deloitte Nederland. De getallen van  28000 sensoren, 7000 apparaten die op het netwerk zijn aangesloten 21 technologieën die voor het ontwerp van The Edge nog niet eens bestonden, laten de zaal duizelen. “We kunnen in het gebouw werkelijk alles meten”, benadrukt hij, “niet voor de lol maar om daadwerkelijk te sturen.” Ubels geeft als concreet voorbeeld dat het aantal toiletspoelingen de pieken in het toiletbezoek inzichtelijk maakt. “Dan weet men precies op welke tijden de toiletten het beste kunnen worden schoongemaakt. En als uit meting blijkt, dat in de vergaderzaal maar twee mensen hebben gezeten, dan kan daar anders worden schoongemaakt dan wanneer er 15 mensen hebben vergaderd.”

3.0
Inmiddels is Ubels bij OVG bezig aan de ontwikkeling van The Edge  3.0. “Duurzaamheid is een mooi verhaal. Maar waar het om gaat is living en working. Projecten die bijdragen aan een gezonde werk- en leefomgeving. En een gezonde werkomgeving begint bijvoorbeeld bij het hebben van voldoende daglicht.”  Zo krijgt in dat concept elk gebouw dat door OVG wordt ontwikkeld een atrium. “Dat is belangrijk voor het klimaat maar daar kun je ook een marktplein ontwikkelen waar mensen elkaar ontmoeten en waar je kan flexwerken.” Andere ontwikkelingen die hij voorziet zijn de opmars van gelijkstroom in kantoren en de toepassing van phase change material. “Beton dat overdag warmte oppakt en ’s-avonds weer loslaat. Glas dat daglicht leidt naar de kozijnen waar zonnecellen in zijn verwerkt. Dit gaat zo’n vlucht nemen”, sluit Ubels af. “dat we over zeven tot acht jaar verzuipen in de energie.”

 
Download hier de presentaties:

Wytze Kuijper van Kantoor vol Energie

Anicee Bauer van D/Sience

Michiel Sandel en Vincent Keppel van Vabi/SmartWorks

Blog: Wat zou je doen met 1 miljard?

ABN AMRO stelt 1 miljard euro beschikbaar voor het verduurzamen van commercieel vastgoed. De bank gaat haar vastgoedklanten bij de verduurzaming van hun vastgoed gericht ondersteunen. Op papier een geweldige stimulans om al die meters kantoren duurzaam te maken. Eelco Ouwerkerk, programmamanager Kantoor vol Energie moet er echter niet aan denken dat dit geld straks verdwijnt in een hoos aan kansarme kantoren.

Het gaat volgens ABN AMRO om een aanzienlijke impuls waarmee een reductie van 500.000 ton CO2 en een energiebesparing van ruim 100 miljoen euro per jaar wordt gerealiseerd. De snelle rekenaar die een beetje thuis is in de ‘eenheden’ van energie, CO2 en vastgoed, leest hier een voornemen om deze som geld dus héél dun uit te smeren over circa 20 miljoen m2 kantoren. Immers, de groene financiering is bedoeld voor de quick wins die vaak niet veel meer dan 20% energiebesparing opleveren. Gemiddeld resteert dus 50 euro per m2 financiering om de klanten van ABN AMRO met vastgoed een hart onder de riem te steken bij hun ambities om hun vastgoed meer waardevast en beter verhuurbaar te maken.

Dit klinkt niet erg praktisch en het gevoel van impact zakt al snel weg. Als je met een miljard euro aan de slag gaat, zou je daar toch een ander gevoel aan over willen houden. Eerst de praktische kant maar eens. 20 miljoen m2 betekent duizenden kantoren en dus duizenden financieringen met alle begeleiding en transactiekosten van dien. Heeft een bank vandaag de dag nog de capaciteit om al die klanten op maat te bedienen? En ik moet er ook niet aan denken, dat die 1 miljard verdwijnt in een hoos aan kansarme kantoren die op mijn deur gaan bonzen, omdat ze ledlampen en warmtepompen willen kopen.

Los daarvan is het interessant om na te denken over hoe ABN AMRO veel meer impact kan hebben met 1 miljard euro. Hoe ABN AMRO zichzelf echt op de kaart zet en in 2017 de meest duurzame vastgoedbank kan zijn, zoals Rutger Schuur (Hoofd Real Estate & Public Sector Clients) uitspreekt op de website van ABN AMRO. Hoe je met 1 miljard aan groene financiering een multiplier kunt aanjagen en echt kunt onderschrijven dat gezonde, comfortabele en energieneutrale kantoren een hogere waarde hebben en houden door lagere leegstandsrisico’s en hogere transactiewaarden bij verkoop.

Ik zou het wel weten. Ik zou mijn ambities beter laten aansluiten bij de realiteit van de bestaande voorraad. Als ik me richt op 5 miljoen m2 van de kansrijke voorraad beperk ik me tot minder dan 800 objecten (gemiddelde kantoorgrootte: 6.500 m2). Zo krijg ik meer focus en meer controle. Ik zoek impact in kwaliteit en een hoogwaardig resultaat. Ik weet namelijk niet wat de houdbaarheidsdatum van een A-label-kantoor is, maar ik weet wél dat vanaf 2020 alle nieuwe kantoren energieneutraal moeten zijn en de markt daar inmiddels al op anticipeert. Als koploper wil ik mijn klanten helpen, risico’s beperken en dus stimuleren om te renoveren naar gezond, comfortabel en energieneutraal, want met label A of alleen quick wins lopen we vanaf 2020 weer achter de feiten aan. Gewoon in één keer goed doen. Dat voelt goed! Goed voor de positie van de bank en een sterk middel om de risico’s op mijn uitstaande en toekomstige financieringen te beperken. Hiervoor is circa 6,75 miljard euro benodigd. Die klus wil ik graag doen en die 1 miljard euro zet ik in voor verruiming van de financiering voor kansrijke kantoren.

Ik schat in dat het een forse stimulans zal zijn voor de markt. Maar nog veel belangrijker: het zal mijn klanten triggeren om heel bewust keuzes te maken om A-label-renovaties naar een hoger niveau te tillen. Ze zullen me zien als de betrokken vastgoedbankier met een grote visie, die de uitdaging aangaat en er ondertussen dikke handel aan overhoudt. Het stimuleert de groeiende mindshift in de markt dat een comfortabel, gezond en energieneutraal kantoor de nieuwe norm is en het jaagt de economie, werkgelegenheid en innovatie aan. Dat is zelfoverstijgend en toekomstbestendig leiderschap. Wat dat nog meer zal opleveren voelt iedereen op zijn klompen aan.

Eelco Ouwerkerk
Programmamanager Kantoor vol Energie

 

Uitnodiging: EETcafé in B.Amsterdam

Het Kantoor vol Energie EET-café, wederom een inspirerende plek, een uitdagend programma met spraakmakende sprekers. Kom ook op woensdag 6 April naar B-Amsterdam en meld je nu aan!

Comfort, gezondheid en energieneutraliteit komen steeds sterker terug vanuit de behoefte van de gebruiker, bij gebouweigenaren die het verschil willen maken en aanbieders in de markt die het willen gaan realiseren.

Gezondheid, productiviteit, binnenklimaat zijn hiermee een vast onderdeel geworden van de huisvestingsopgave. Wat zijn de aansprekende voorbeelden, wat kunnen we al meten, wat doen we met al de beschikbare data en hoe maak je die informatie aantrekkelijk en functioneel voor de gebruiker?

EET-Café
Het EET-café is wordt georganiseerd door Kantoor vol Energie en is dé ontmoetingsplaats voor bouw en vastgoed professionals. Met elkaar werken wij aan de transitie naar energieneutrale kantoorrenovaties.

Kantoor vol Energie
Ons doel is de renovatie van bestaande kantoren naar energieneutrale kantoren. Dat zijn gezonde, comfortabele kantoren zonder energierekening. Om dat te bereiken hebben we de business case verandert naar een ValueCase. Want een comfortabel, gezond en energieneutraal kantoor is geen kostenpost, maar een bedrijfsmiddel dat waarde toevoegt. Het draagt bij aan productiviteit, imago en een beter milieu en is daarmee een duurzame belegging. Het zijn dé kantoren van de toekomst!

We heten je graag welkom bij het eerste EET-Café van 2016!

Het EET-Café heeft inmiddels plaatsgevonden, aanmelden is niet meer mogelijk.
 

Programma
Tijdens dit eerste EET-café van 2016 delen de volgende sprekers hun
inzichten en ervaringen:

– Anicee Bauer | evidence-based design
– Michael Sandel | prestaties gevisualiseerd
– Vincent Keppel | nut van een gebouwprestatieplatform
– Martine Verhoeven en Noor Huitema | een andere vraag stellen
– Erik Ubels | keynote: kansen voor renovatie

16.00 uur Inloop

16.30 uur
Wytze Kuijper | Kantoor vol Energie
Wytze Kuijper is aanjager en programmamaker Kantoor Vol Energie. Hij
geeft een doorkijk naar 2016, een veelbelovend Kantoor Vol Energie jaar.

16:45 uur
Anicee Bauer | D/Science
Na een Master in de Psychologie heeft Anicee gewerkt als neuropsychologe in diverse zorginstellingen en als docent bij diverse HBO’s. Zij heeft tevens een korte opleiding gevolgd als interieur architect en is gecertificeerd in evidence-based design via EDAC, Center for Health Design. Als Design Researcher en Omgevingspsychologe werkt Anicee aan de ontwikkeling van een evaluatiemethode om de kwaliteit van werkomgevingen vast te stellen en de effecten te meten op comfort, gezondheid, geluk en productiviteit van mensen.
Haar missie is om een wereld te creëren, die het beste in iedereen naar boven haalt.

17.05 uur
Michael Sandel & Vincent Keppel | SmartWorks
Vanuit een brede ervaring binnen de vastgoedbranche geeft Michael zijn visie op
duurzaamheid en exploitatie op basis van een 3D exploitatiemodel. Hoe kan
operationele data van – verschillende thema’s als wet- en regelgeving, risico’s,
comfort, productiviteit, middels sensoren – als prestatie gevisualiseerd worden?

Vincent Keppel als account manager dagelijks in dialoog met installateurs en adviseurs over het optimaliseren van de gebouwprestaties voor de gebruiker en eigenaar. Vincent deelt de toegevoegde waarde van het gebouwprestatieplatform van Vabi en de daarmee gerealiseerde business cases op het gebied van comfort, productiviteit, duurzaamheid en energie.

17.25 uur
Martine Verhoeven & Noor Huitema | Royal Haskoning DHV
en Kantoor vol Energie.
Martine Verhoeven is huisvestingsadviseur en manager business development
bij Royal HaskoningDHV. Zij verbindt ambities en doelstellingen van eind-
gebruikers met het vastgoed. Omdat de spelregels veranderen en het besef
er is dat de wereld van morgen er anders uitziet, stelde RoyalHaskoningDHV
recent een andere vraag aan de markt: zij willen gezonde, energieneutrale
huisvesting in Amsterdam. Een locatie die laat zien wie ze zijn en waar ze
voor staan als organisatie. Noor Huitema begeleidt het proces vanuit Kantoor
vol Energie van vraagdefinitie en de vraag-aanbod dialoog met de drie geselecteerde coalities. Martine & Noor en Martine zullen toelichten hoe het er inmiddels voor staat.

17.45 uur
Erik Ubels | OVG Real Estate
Gestart als Electronic Product Engineer bij Philips in 1985 is Erik Ubels inmiddels uitgegroeid tot het voorbeeld van hoe je de markt kan uitdagen door een andere vraag te stellen. Die andere vraag heeft Erik Ubels gesteld in zijn voormalige rol als Director Information Technology & Workplace services bij Deloitte Nederland. Niet vragen vanuit de vastgoed gedachte maar vanuit wat je je gebruiker/medewerker wil bieden om goed te kunnen functioneren en bij te kunnen dragen aan het primaire proces van je bedrijf. Stel je voor dat alles wat betrekking heeft op het welbevinden van je medewerker een IP-adres zou hebben? Nu dit alles is gerealiseerd in the Edge volgen er nieuwe uitdagingen. Wat kan je met de informatie die je verzamelt? Hoe kan je bijsturen? Meten we
wel het juiste en wat kunnen we leren voor een volgend project? Wat kunnen we hiervan toepassen in de grote renovatie opgave in de bestaande gebouwde omgeving? Vanuit zijn nieuwe rol als Product & Innovation Director bij OVG Real Estate neemt hij ons mee in de nieuwe werkelijkheid en toont hij de kansen voor renovatie naar een comfortabele, gezonde en energieneutrale werkomgeving. Wat ervaart de gebruiker nu eigenlijk en waar draagt het aan bij?

18.30 uur
Borrel en eten

Wanneer: woensdag 6 april 2016
Tijd: 16.00 – 20.00 uur
Locatie: B-Amsterdam | Johan Huizingalaan 763A, NL-1066 VH Amsterdam