Maandelijks archief: oktober 2016

Marktontmoeting voor energieneutrale renovatie FUMO-gebouw in Grou

Energieneutraal, flexibel qua inrichting, comfortabel, gezond binnenklimaat, circulair en daarmee een voorbeeldfunctie in de gemeente Leeuwarden. Dat heeft de gemeente Leeuwarden voor ogen met het FUMO-gebouw aan de J.W. de Visserwei in Grou. Leeuwarden is daarom op zoek naar één partij of een consortium van partijen om de ambities mee te realiseren. Op maandag 14 november organiseren de gemeente Leeuwarden, FUMO, Antea Group en Kantoor vol Energie van 14.00 tot 17.30 uur een marktontmoeting voor het renoveren van het gebouw.

De gemeente Leeuwarden wil de komende jaren haar gemeentelijke vastgoedvoorraad gefaseerd gaan verduurzamen. Dit levert naast energiebesparingen en CO2-uitstootafname ook een bijdrage aan het maatschappelijk voorbeeld richting burgers en bedrijven. Het FUMO-gebouw in Grou vormt in dit kader het eerste pilotproject

Het FUMO-gebouw aan de J.W. de Visserwei dateert uit 1978 en heeft verschillende verdiepingshoogtes. Het gebouw heeft gedeeltelijke renovaties gehad met een diversiteit aan materialen. Met een bruto vloeroppervlak van circa 3.300m² en een energielabel C kunnen er veel stappen worden gezet. De huurder van het gebouw, de FUMO (De Fryske Utfieringstsjinst Miljeu en Omjouwing), zet zich in voor een betere en veilige leefomgeving in Fryslân door het behandelen van vergunningen, het houden van toezicht bij bedrijven en het handhaven waar nodig.

De opdracht betreft de renovatie en het onderhoud van het FUMO-gebouw voor een periode van 15 jaar. Een tweede vraagstuk betreft het meegroeien en transformeren van het gebouw met veranderende behoeften, het activiteitgerelateerd werken (AGW) en mogelijk een uitbreiding van het aantal fte dat gehuisvest dient te worden in het gebouw als gevolg van uitbreiding van de taken van FUMO. Behalve de ambitie energieneutraliteit streven beide partijen naar een gezonder binnenklimaat, verbetering van het imago en het circulair    inzetten van materialen en producten.

Aanmelden

Tijdens de marktontmoeting wordt het complete project toegelicht. De bijeenkomst wordt met een borrel besloten. Aanmelden voor de marktontmoeting kan tot en met 11 november 12.00 uur. Stuur een e-mail naar andries.hogeveen@anteagroup.com met naam, adres en telefoonnummer onder vermelding van ‘Deelname Marktontmoeting FUMO 14 november’.

Meer informatie over project en programma? Download hier de volledige uitnodiging of kijk op Tenderned.

EETcafé 23 november

Terugkijken en vooruitzien

Op woensdag 23 november is het CIC Rotterdam het decor van het EETCafé. Tussen 16.00 uur en 18.15 uur maken we daar de balans op van 5 jaar Kantoor vol Energie. Dat doen we samen met de inspirerende sprekers Onno Dwars, Yvette Watson, Jaap Strating en Andy van den Dobbelsteen. Stuk voor stuk baanbrekers die ieder vanuit hun eigen invalshoek, een boeiende visie hebben op het transformeren van bestaande kantoren naar energieneutraal. Kortom, laat je inspireren door hun inzichten en hun enorme doorzettingsvermogen. Hun bijdragen wisselen we af met het delen van onze ervaringen die we in de afgelopen 5 jaar hebben opgedaan. Uiteraard is er na afloop voldoende gelegenheid om onder het genot van een hapje en een drankje met elkaar na te praten.

De sprekers

Onno Dwars – Hoofd Acquisitie & Innovatie bij VolkerWessels Vastgoed bv

Onno is de drijvende kracht achter onder andere de renovatie van de bestaande kantoren van Alliander in Duiven en achter vele nul-op-de-meter nieuwbouw woningen. Hij ervaart daarbij als geen ander, dat het delen van kennis nieuwe inspiratie geeft en de sector als geheel op een hoger niveau brengt. Daarom spreekt Onno graag op het EETCafé over gezonde, comfortabele en energieleverende kantoren. Energieleverend is wat hem betreft geen ambitie, maar juist een randvoorwaarde voor elke kantoorrenovatie of –ontwikkeling en voor toekomstbestendige samenwerking en -business. Het mooie is dat het vandaag al kan. Gewoon een kwestie van willen. Uit de ambities volgt de waarde-creatie bovenop de verwachtingen van de gebruikers. Zo maak je volgens Onno gebouwen die faciliterend zijn aan de mens en voldoen aan de wetten van de natuur.

Yvette Watson – Projectleider circulair gebouw bij de Koninklijke Bibliotheek

Voor Yvette geldt: “Practice what you preach”. In haar dagelijks werk bij de Koninklijke Bibliotheek zet zij haar kennis in om de organisatie te verduurzamen. Door het stellen van een duurzame vraag aan de markt, creëert zij de noodzaak voor leveranciers om te komen met duurzame alternatieven.

De Koninklijke Bibliotheek staat aan de vooravond van een grote renovatie die leidt tot een circulair gebouw, zonder energierekening. Als aanjager van deze ambitie is Yvette projectleider van één van de pilots van de Green Deal Circulaire Gebouwen en werkt zij nauw samen met het programma Kantoor vol Energie. Kortom, Yvette laat met veel energie en passie en met woord en daad zien dat facility managers een cruciale rol spelen bij het verduurzamen van de gebouwde omgeving en dat zij hun verantwoordelijkheid kunnen nemen en inzichtelijk kunnen maken dat een duurzame exploitatie veel meer oplevert dan dat het kost.

Jaap Strating – CPO (chief procurement officer – inkoopontwikkelaar) bij de gemeente Eindhoven

Uit de marktverkenning van het project ‘Slim verduurzamen van gemeentegebouwen’ heeft de gemeente Eindhoven de conclusie getrokken, dat verduurzaming van de kantoorvoorraad gebaat is bij een systeemgerichte aanpak, met een lange termijn-horizon en samenwerking met de markt. Jaap kijkt terug op een succesvolle aanbesteding waarin de sleutel tot succes lag in het “bouwen van vertrouwen, in plaats van het verbouwen van gebouwen”. Hoe bouw je aan vertrouwen in een aanbesteding? De praktijk uiteengezet door het team van Eindhoven.

Professor Andy van den Dobbelsteen – PhD MSc Professor of Climate Design & Sustainability

We moeten in de gebouwde omgeving binnen korte tijd een drievoudige transitie maken: naar klimaatadaptiviteit, naar energieneutraliteit en naar circulariteit. De Nederlandse bouwwereld onderkent klimaatverandering, weet wat energiepositief bouwen is, en doet al veel aan recycling. En toch schieten we niet genoeg op en lijkt de discussie vooral gevoerd te worden in de trant van “ja, maar…”. Andy van den Dobbelsteen weet dat het allang geen kwestie meer is van een wetenschappelijk debat, maar van communicatie, daadkracht en domweg doen. Hij laat mooie voorbeelden zien van plekken buiten Nederland, waar men, vaak met beperktere middelen, in rap tempo aan een duurzame samenleving werkt.

 


 

PROGRAMMA 23 NOVEMBER 2016

16.00 – 18.15 uur

Opening door Eelco Ouwerkerk – Programmamanager Kantoor vol Energie

Yvette Watson – projectleider circulair gebouw (Koninklijke Bibliotheek)
Jaap Strating – CPO (chief procurement officer – inkoopontwikkelaar) bij de gemeenten Eindhoven
Onno Dwars – hoofd innovatie & acquisitie bij VolkerWessels Vastgoed
Andy van den Dobbelsteen – head of department of architectural engineering + technology

Boekpresentatie Kantoor vol Energie in romanvorm door Sonja van den Arend

18.15 – 20.15 uur

Afsluitend buffet en netwerken

 

De locatie: CIC Rotterdam, Groot Handelsgebouw Stationsplein 45 (7e verdieping), Rotterdam
Moderator: Wytze Kuijper

 

Meld u aan!

Voornaam*

Achternaam*

Organisatie*

E-mail*

‘Energieneutraal? Dat is toch logisch’

Eelco Ouwerkerk blikt terug op vier jaar Kantoor vol Energie

‘Energieneutraal? Dat is toch logisch’

 

 “Het grote verschil met toen we in 2012 met Kantoor vol Energie van start gingen en nu is dat het niet moet gaan om een energieneutraal kantoor maar om een kwalitatief aantrekkelijk kantoor”, aldus Eelco Ouwerkerk, programmamanager Kantoor vol Energie. Hij blikt terug op ruim vier jaar trekken, duwen en sleuren. “Successen maken het aanjagen van veranderingen natuurlijk het leukst.”

Kantoor vol Energie, gaat aan het einde van dit jaar stoppen. Kantoor vol Energie is onderdeel van Energiesprong, een innovatie- experimentenprogramma wat zich richt op het aanjagen van energieneutrale gebouwrenovaties (wonen, kantoren, zorg en scholen) en wordt in opdracht van het Ministerie van BZK door Platform31 uitgevoerd. “We hebben in de jaren die achter ons liggen het nodige in beweging gebracht”, blikt Ouwerkerk terug. Het begon met wat hij een zwerftocht noemt langs de eigenaren van kantoorgebouwen. “De gedachte was: die kantoren zijn jullie beleggingen en duurzame kantoren genereren hogere huren, hogere transactiewaarden en zijn meer waard.”  Heel erg veel gehoor kreeg het team in die begintijd niet. “Ten eerste was de financiële crisis nog in alle hevigheid bezig en kon geen enkele eigenaar, belegger of bank zich er iets bij voorstellen dat er stevig geïnvesteerd zou worden in renovaties van kantoren. Alleen al omdat veel kantoren onder water stonden en er stevig moest worden afgewaardeerd. Ten tweede was niemand geïnteresseerd in energieneutraal. Nog nooit had men de huurder horen zeggen: ‘Ik wil een energieneutraal kantoor’. Dus waarom zouden ze?”

Eindgebruiker
De focus werd verlegd naar de gebruikers. “De eindgebruiker wil immers goede faciliteiten. Hij wil een goed, aantrekkelijk kantoor. Dat is goed voor de gezondheid van de werknemers en draagt wellicht ook bij aan een beter imago van de organisatie. Energieneutraliteit kan dan een afgeleide van de aanpak zijn. Waar het vooral om ging was dat we ervoor zouden gaan zorgen dat de gebruiker zelf er om gaat vragen. Daarvoor moesten we aan knoppen gaan draaien en gebruikers tools geven om de juiste vraag te stellen.”

Een oproep aan marktpartijen om te werken aan oplossingen om kantoren comfortabel, gezond en energieneutraal te maken leverde 19 consortia op. “Bij elkaar 75 partijen die na wilden denken over dit vraagstuk. Velen daarvan doen dat trouwens nog steeds.” Uit de verschillende consortia werd het Excellent Expert Team (EET) geformeerd. Dit team ontwikkelde samen met het Kantoor vol  Energieteam de ValueCase. “Wat de ValueCase-methode sterk maakt is dat wanneer een organisatie de drie stappen inspiratie, indicatie en calculatie doorloopt, er een gemeenschappelijke ambitie over de huisvesting ontstaat, die breed gedragen wordt en als uitgangspunt dient voor de  vraag aan de markt”, legt Ouwerkerk uit.

Aantrekkelijk
Inmiddels is het financieel klimaat ten gunste gekeerd en is kantorenvastgoed weer aantrekkelijk geworden voor investeerders. “Kantoren die het waard zijn trekken groot kapitaal aan en grote kwalitatieve verbeteringen zijn weer mogelijk. De berichten en daden in de vastgoedsector zijn weer positief en we kunnen stellen dat het sociaal- en economisch tij is gekeerd.” Dat ziet hij ook terug in de belangstelling voor wat Kantoor vol Energie De Nieuwe Norm-renovatie heeft gedoopt.  “Bij een De Nieuwe Norm renovatie draait vooral om een grote, ambitieuze renovatie die meerwaarde levert aan de gebruiker en goed is voor de belegger en banken. Het gaat niet om energiebesparing. Het kantoor is gewoon aan de beurt om te worden gerenoveerd en het is logisch om vanuit strategisch portefeuillebeleid dat in een keer goed te doen. Immers, zo’n grote renovatie doe je maar eens in de dertig jaar.” Overigens moet De Nieuwe Norm in zijn ogen niet worden vergeleken met energiebesparende maatregelen en labelstappen. “Daar ligt namelijk de focus op energiebesparing, andere installaties, dak- en gevelisolatie en de toepassing van energie opwekkers zoals WKO’s en zonnepanelen. Normaal gesproken worden die maatregelen gecombineerd met de gebruikelijke vervangingsmomenten en vormen ze samen geen integrale verbetering van het kantoor.  Wat wel vergelijkbaar is, is dat de optelsom van de kosten van de maatregelen om tot een energielabel A te komen, gelijk is aan de kosten van een stevige renovatie, dus aan de kosten van een De Nieuwe Norm renovatie. De kosten voor De Nieuwe Norm bedragen per saldo niet meer dan een reguliere A-label renovatie en het levert aantoonbaar toegevoegde waarde voor de gebruiker.”

Niet te stoppen
Hij ziet het als winst dat, als het over De Nieuwe Norm gaat, niemand meer struikelt over ‘energieneutraal’. “Het is inmiddels vanzelfsprekend. Dat los je op gebouwniveau of in samenhang met de omgeving op en het hoort er gewoon bij. De uitdaging zit inmiddels in ‘gezond en arbeidsproductief’. Hierin gaat de heilige graal schuil, omdat iedereen beseft dat hier de winst te behalen is.” Dat is in zijn ogen dan ook de erfenis die Kantoor vol Energie straks achterlaat. “We hebben echt lopen duwen, sleuren en trekken maar dat hoort nu eenmaal bij een experimentenprogramma. Als ik nu door mijn oogharen kijk dan zie ik dat eindgebruikers alleen nog maar kantoren willen huren die volgens De Nieuwe Norm gerenoveerd zijn, eigenaren en beleggers spelen daar op in en de energielabels voor kantoren gaan de prullenbak in, omdat de markt stuurt op toegevoegde waarde. Ondertussen is ook het Rijksvastgoedbedrijf – niet meer te stoppen en brengt zij het vastgoedbezit van de Overheid in de komende jaren naar De Nieuwe Norm. Kortom: we hebben met elkaar een beweging in gang gezet die niet meer te stoppen is.”