‘De beweging wordt alleen maar groter’
6 december 2016
 

Terug naar het nieuwsoverzicht

Het laatste EETcafé…van dit jaar

“Energieleverend is de nieuwe norm. Ik kom gelukkig steeds meer mensen tegen die het niet normaal vinden dat gebouwen energie gebruiken.” Aldus Eelco Ouwerkerk, programmamanager van Kantoor vol Energie tijdens het EETcafé dat tijdens deze laatste editie van het jaar in het teken stond van ‘terugkijken en vooruitzien’. Maar vooral ook inspireren. Daar zorgden de sprekers Onno Dwars van VolkerWessels Vastgoed, Yvette Watson van de Koninklijke Bibliotheek, Jaap Strating van de Gemeente Eindhoven en professor Andy van den Dobbelsteen wel voor.

Wytze Kuijper van Kantoor vol Energie en de vertrouwde spreekstalmeester tijdens de EETcafés zet de aanwezigen in de voormalige bioscoop in het Rotterdamse Groothandelsgebouw bij de aftrap op het verkeerde been. “Welkom bij het allerlaatste EETcafé.” Om er na een korte stilte aan toe te voegen: “Van dit jaar. Want in 2017 is er gewoon weer een volgende bijeenkomst.” Aan het eind van de bijeenkomst licht Eelco Ouwerkerk de plannen toe. “Het ministerie van Binnenlandse Zaken en het Rijksvastgoedbedrijf hebben vertrouwen in de beweging die Kantoor vol Energie op gang heeft gebracht. Energiesprong, waar dit een onderdeel van is, stopt aan het einde van dit jaar, maar wij blijven via Platform31 actief.” Kantoor vol Energie gaat acht casussen begeleiden maar bijvoorbeeld ook de gemeente Den Bosch. “En we zetten weer de nodige masterclasses op touw, dus de beweging wordt alleen maar groter.”

CIC Rotterdam

Voordat Onno Dwars, hoofd acquisitie & innovatie bij VolkerWessels Vastgoed over de ontwikkeling van Alliander gaat vertellen, krijgt eerst Marcus Fernhout managing director van CIC Rotterdam de vloer. CIC Rotterdam fungeert deze middag als gastheer. Fernhout vertelt over de ambities van het bedrijf om 550 startups in het Groothandelsgebouw te vestigen. “We hebben hiervoor 13.000 vierkante meter beschikbaar. Er ontstaat hier een omgeving waar startende bedrijven met potentie elkaar stimuleren, inspireren en beïnvloeden.” Vooral dat laatste is voor Onno Dwars een mooi opstapje naar zijn verhaal over de verduurzaming van Alliander in Duiven. “Ook daar hebben we namelijk de omgeving weten te beïnvloeden. Het gebouw levert energie aan het gehele complex van Alliander op het terrein en vormt daarmee ook een vliegwiel voor de omgeving. Andere bedrijven zie je daar ook met duurzaamheid aan de gang gaan waardoor het een soort olievlek wordt.” In zijn visie is het bouwen van een energieleverend gebouw niet langer meer “slechts een ambitie” maar het “absolute minimum”. “Het kan, dus we moeten het gewoon doen.” Zijn les aan de zaal: “Hou je ambitie in projecten vast. En als mensen samenwerken kunnen we echt de wereld veranderen. Denk vooral groot.”

Koninklijke Bibliotheek

Yvette Watson, projectleider circulair gebouw bij de Koninklijke Bibliotheek, zal misschien ook graag de wereld willen veranderen. Voor haar is dan het verduurzamen van de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag de eerste stap. “Het gebouw is 35 jaar oud dus de klimaatinstallatie moet worden vervangen. Er zit asbest in en er is sprake van achterstallig onderhoud.” Kortom reden genoeg om aan de slag te gaan. Het wenkend perspectief voor Watson is een gezond, comfortabel en energieneutraal gebouw. “Een circulair complex zonder energierekening.” Dit besluit is door directie en bestuur echter niet zomaar genomen. “Daar heb ik flink aan moeten trekken”, houdt zij de zaal voor. Pas toen ze het argument in de strijd wierp, dat een bibliotheek ook een maatschappelijk voorbeeldrol heeft en daarmee aan eindgebruikers laat zien dat er een stap kan worden gezet, was de kogel door de kerk. Op basis van ambities en functionele prestaties gaan zij en haar collega’s van de Koninklijke Bibliotheek straks in dialoog met de markt. “Het blijft een spannend traject. Laatst vroeg de ondernemingsraad mij wanneer we het programma van eisen gaan opstellen. Toen ik zei dat wij dat niet gaan doen werd er toch wel even raar opgekeken. De volgende halte is de uitvraag en de aanbesteding.”

Vertrouwen

Dat traject heeft Jaap Strating, inkoopontwikkelaar bij de gemeente Eindhoven al achter de rug. Zijn verhaal gaat over de ervaringen van zijn team bij de innovatieve aanbesteding voor het project ‘Slim verduurzamen van gemeentegebouwen’. Eindhoven heeft als ambitie om in 2035 de gebouwde omgeving energieneutraal te hebben. Voor de aanpak van het stadhuis, vier kantoorgebouwen, het Van Abbe museum en het Designhuis hebben Strating en zijn team via een consultatieronde om ideeën voor de verduurzamingsopgave gevraagd. “Dat leverde 197 ideeën op van 133 bedrijven.” Het resulteerde in een heel traject waarbij uiteindelijk één consortium is geselecteerd. “We hebben veel geleerd van het traject”, vertelt Strating. “Vanuit de markt kregen we terug dat ze het echt als een samenwerking hebben beschouwd. Een samenwerking waarin ze tevens een maximale creatieve inbreng hebben gehad. Vertrouwen krijgen in elkaar is dan ook wel het sleutelwoord. Daar hebben we met elkaar hard aan gewerkt en heeft het hele traject”, zo besluit hij, “onze verwachtingen overtroffen.”

Dimensies van duurzaamheid

Andy van den Dobbelsteen, PhD MSc Professor of Climate Design & Sustainability neemt als laatste spreker deze avond de aanwezigen in de zaal mee terug naar zijn promotieonderzoek ‘The Sustainable office’ dat hij in de periode 2000 tot 2004 heeft uitgevoerd. Daarin lanceerde hij onder andere de drie technische dimensies van duurzaamheid. Meer aandacht voor ruimtegebruik, levensduur en de organisatie van het kantoorwerk. “Vooral dit laatste”, benadrukt Van den Dobbelsteen, “wordt sterk door de ict-ontwikkelingen beïnvloed. Daardoor is het ook mogelijk geworden om de stad als één kantoor te zien waar medewerkers mobiel werken, zowel thuis als in een buurtkantoor. Het gevolg daarvan is dat het traditionele kantoor kleiner kan worden.”

Flinke stappen

Tegelijkertijd vindt hij wel dat er flinke stappen moeten worden gemaakt om het milieu te verbeteren. Want vooral de opwarmende steden baren hem veel zorgen. “In de steden is sprake van het zogenoemde urban heat island effect. Dit beschrijft het fenomeen dat stedelijke gebieden significant warmer zijn dan de buitengebieden. Het komt onder andere door zonabsorptie door de zwarte bitumendaken, de warmte van auto’s, industrie en airconditioners. En er is natuurlijk weinig compensatie in de vorm van groen, wind en stromend water.”

Transitie

Volgens Andy van den Dobbelsteen moet de gebouwde omgeving een drievoudige transitie maken. “Er moet meer aandacht komen voor klimaatadaptiviteit. En alles wat we toevoegen moet energieneutraal en circulair zijn.” Dat dit mogelijk is bewijzen in zijn ogen tal van voorbeelden. Het meest in het oog springende voorbeeld is zonder twijfel het besluit van het Deense eiland Samsø om een fossielvrij eiland te worden. Windenergie, zonne-energie en het verbranden van biomassa voorzien de bevolking van energie. Andy van den Dobbelsteen: “De mensen met wie ik Samsø heb bezocht, hebben beloofd in hun eigen invloedssfeer in een jaar tijd iets groots te doen. Wellicht een goed idee om straks bij de borrel te vertellen wat u gaat doen.”

Roman

Voordat de aanwezigen hun plannen met elkaar kunnen gaan delen halen Eelco Ouwerkerk en Wytze Kuijper Sonja van den Arend op het podium. Zij is bezig met het leggen van de laatste hand aan een roman over Kantoor vol Energie. “Ik ben bijna klaar”, zegt de schrijfster. “De definitieve titel is nog niet bekend maar het verhaal gaat over Tilly die per ongeluk een bouwbedrijf in de schoot geworpen krijgt en met duurzaam bouwen voorloper wil worden. Maar uiteindelijk komt ze natuurlijk in de shit.” Wat die shit precies is en hoe het met Tilly afloopt kan iedereen binnenkort lezen. De roman is hier te bestellen.