Gemeenten moeten voorbeeldfunctie verduurzamen vastgoed beter benutten
12 mei 2015
 

Terug naar het nieuwsoverzicht

Gemeenten hebben een voorbeeldfunctie als het gaat om het energieneutraal maken van hun vastgoed. “Pas op het moment dat ze daar zelf serieus mee aan de slag gaan kunnen ze bedrijven en organisaties binnen de gemeentegrenzen stimuleren om hun kantoren te verduurzamen.” Dat zegt Wytze Kuijper, aanjager bij Kantoor vol Energie. Om gemeenten te begeleiden en inzicht te geven in de voordelen van een energie neutrale huisvesting voor de eigen organisatie, organiseert Kantoor vol Energie nu zogenoemde werksessies.   

Kantoor vol Energie is een onderdeel van Energiesprong het innovatieprogramma van Platform31, dat in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties de markt aanjaagt naar een energieneutraal gebouwde omgeving. Doel van het programma is om alle mogelijke belemmeringen weg te nemen en op grote schaal vraag en aanbod te laten ontstaan voor energieneutrale gebouwen: woningen, kantoren, winkels, gebouwen van zorginstellingen. Om deze transitie te maken zijn er betere processen en nieuwe werkwijzen nodig. “Je ziet”, vertelt Wytze Kuijper, “dat veel gemeenten ambities hebben als het gaat om de gebouwde omgeving.  De één wil energieneutraal zijn en de ander Co2 neutraal of klimaatneutraal. Van belang daarbij is echter hoe zij zélf een voorbeeldfunctie gaan geven. Als je het zelf niet hebt ‘meegemaakt’ is het een stuk lastiger om bedrijven en organisaties bij dat verduurzamingsproces te begeleiden.”  Kuijper ziet dan ook dat het bij veel gemeenten hapert als het gaat om het handhaven van bijvoorbeeld de milieuwetgeving. “Een omgevingsdienst ziet er bijvoorbeeld op toe dat bedrijven die boven een bepaald energieverbruik komen, maatregelen nemen die ze binnen vijf jaar kunnen terugverdienen. In de praktijk levert dat echter niet altijd de gewenste resultaten op. Dan kun je als omgevingsdienst wel zeggen dat ze dat moeten doen. Maar als bedrijven niet weten hoe ze dat moeten inrichten of dat ze, als ze stappen ondernemen, worden geconfronteerd met de verkniptheid van het aanbod van de markt, dan blijft het vaak liggen. Gemeenten moeten die partijen dan wel bij de hand kunnen nemen.”

Bedrijfsmiddel
De invalshoek die is ontstaan naar aanleiding van het koplopersprogramma van Kantoor vol Energie, met gebruikers van kantoren, is dat huisvesting als bedrijfsmiddel wordt gezien. “Daarbij ligt het voor de hand om energieneutraliteit te combineren met een breder palet aan huisvestingszaken, waar waarden als comfort, productiviteit, flexibiliteit, gezondheid en imago aan worden toegekend.”  Dit leidt tot wat Kuijper noemt  ‘opbrengst denken’ in plaats van ‘kosten denken’. “De focus op kosten”, benadrukt hij, “heeft namelijk nauwelijks impact. Immers, de kosten van huisvesting bedragen slechts circa 10% van de totale bedrijfskosten en energie bedraagt vervolgens slechts 10 procent van de huisvestingskosten. Een energieneutrale renovatie is daardoor onmogelijk uit de energierekening te financieren. Het inzicht wat is ontstaan bij de koplopers is om huisvesting in te zetten om de medewerkers en daarmee de organisatie beter te laten presteren  Dan wordt het ook logisch én vooral mogelijk om in combinatie met die andere organisatiedoelen een energieneutrale renovatie uit te voeren.”

Aanbestedingen
Kuijper heeft overigens wel het idee dat bij gemeenten dit besef langzaam maar zeker begint door te dringen. “In gemeenteland zie je dat verschillende afdelingen  zoals vastgoed, milieu, handhaving met elkaar gaan samenwerken omdat ze een gemeenschappelijk belang zien. Maar er zijn ook nog diepgewortelde frustraties. Zeker als het gaat over het inrichten van aanbestedingen. Gemeenten besteden aan en uiteindelijk kiest men toch voor de laagste prijs en vaak alleen op basis van de initiële kosten. Beheer en onderhoud krijgen vervolgens de nieuwbouw onder hun hoede en dan blijkt de kwaliteit/ prestatie onvoldoende. Eén van de belangrijkste items van ons programma is om juist de kennis en het vakmanschap van de markt te benutten door niet alles in bestek voor te schrijven of oplossingen van te voren te bedenken.”

Meerwaarde
In de werksessies die Kantoor vol Energie voor gemeenten op touw zet, gaan de deelnemers vooral ervaren wat de meerwaarde is om het systeem waarin ze opereren los te laten. “Overheden werken namelijk heel erg vanuit een systeemwereld. Er zijn regels, wetten en afspraken waar je je aan houdt, terwijl de doelstelling van de opgave uit het oog verloren is. Dus in plaats van dat je heel nauwkeurig in een bestek vastlegt wat je wilt hebben, laat je dat systeem los door je ambitie te benoemen. Hiermee creëer je ruimte om de vraag anders in te richten. Maar je ziet ook tevens, en dát vinden gemeenten terecht interessant, dat innovaties de ruimte krijgen. Gemeenten zien namelijk ook dat door telkens alles vast te omschrijven ze door marktpartijen telkens opnieuw hetzelfde aangeboden krijgen. Door de uitvraag anders en in samenwerking met marktpartijen te formuleren krijg je een ander vaak innovatief aanbod. Dat scheelt ook want dan hoeven ze daar geen subsidies meer in te stoppen en dat jaagt ook economische zaken weer aan. En zoals gezegd geven gemeenten hiermee het goede voorbeeld aan andere bedrijven en organisaties als het gaat om het verduurzamen van het vastgoed.”

Herkenbaar
“We richten”, vervolgt hij, “een herkenbaar proces in dat echter op een andere manier vorm wordt gegeven om  de eigen ambities scherp te krijgen en een goede dialoog met de markt te kunnen voeren. Wij brengen chaos in de vorm van een ander gesprek maar ook een herkenbaar proces wat ook al wordt uitgeoefend. Want we vinden niet opnieuw het wiel uit. Er zijn al organisaties en ministeries die hier al goede ervaringen mee hebben.”

Meer weten over de werksessies met gemeenten of meedoen? Bekijk de agenda